प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग चवदावा : जलपैगुरी - तपून

टौंग, जिल्हा.- ब्रह्मदेशाच्या खालील प्रदेशाच्या तेनासरिम भागांतील जिल्हा. हा प्रांताच्या पूर्वेस असून उत्तर अक्षांश १७०३३' ते १९०२९' आणि पूर्व रेखांश ९५०४८' ते ९७०१३' यामध्यें वसलेला आहे. याचें क्षेत्रफळ ६१७२ चौरस मैल आहे. ह्याच्या उत्तरेस पेगुयोमापासून पूर्वेकडे जाणारी दगडाच्या खांबांची रांग आहे. पूर्व बाजूस हा जिल्हा, दक्षिण शान संस्थानें, करोन्नि आणि सालवीन जिल्हा ह्यांच्यापासून टेंकड्यांच्या ओळींनीं विभागला आहे. दक्षिणेस थाटन जिल्ह्यापासून क्योंपगु नदीनें आणि पश्चिमेस पेगु जिल्ह्यापासून सित्ताग आणि कुन या नद्यांनी व प्रोम थरावदी आणि थयेलम्यो जिल्ह्यापासून पेगुयोमानीं विभागलेला आहे. १८९५ सालीं प्राचीन श्वेगीन जिल्ह्याचा श्वेगीन पोटविभाग ह्या जिल्ह्यास मिळवून ह्याची मर्यादा वाढविली. ह्या भागांत पुष्कळ नद्या व सरोवरें आहेत. जिल्ह्यांच्या मध्यभागांत गाळाच्या जमिनी आहेत. पूर्वेकडील भागांत जंबूर नांवाच्या दगडाचे खडक आणि पश्चिमेकडील भागांत पेगु समुदायांतील चिखल जमून झालेले मायोसीन नांवाचे खडक आहेत. श्वेगीन नदीच्या उपनद्यांच्या भागांत सोनें सांपडतें. याशिवाय तांबें, जस्त, शिसें आणि कोळसा सांपडतो. जिल्ह्याच्या दोन्ही बाजूंना असलेल्या टेंकड्यांच्या पायथ्याशीं हत्ती, गेंडे, वाघ, चित्ते, अस्वल आणि रानडुकरें पुष्कळ आहेत. येथील हवा सर्द असून उत्तरेकडील भागांत कोरडी होत गेलेली आहे. उष्णमान सरासरी ४०० असतें. जिल्ह्याच्या मुख्य ठिकाणच्या इशान्येस थानडौंग ह्या ठिकाणची हवा थंड आहे व येथें पुष्कळ लोक राहण्याकरितां येतात. ह्या जिल्ह्याचा इतिहासदृष्टया टौंगू वंशाशीं संबंध आहे. हा वंश १६व्या शतकांत ब्रह्मदेशाच्या इतिहासांत फार प्रसिध्दीस आला होता. हल्लींच्या टौंगू शहराच्या जवळूच अशोक राजानें इ. स. पूर्वी ३२१ व्या वर्षी कांहीं देवालयें बांधिली असा तिकडील इतिहासांत उल्लेख आहे. ब्रह्मदेश, तलैंग आणि तबोयन ह्या देशांच्या इतिहासांत धार्मिक गणला गेलेला पगनचा राजा नरपदिसिंधु हा देवालयें शोधीत शोधीत इ. स. नंतर ११९१ ह्या वर्षी सित्तांग नदी ओलांडून गेला. हीं देवालयें सांपडल्यानंतर ह्यानें टौंगू येथें एक सुभेदार नेमिला. १८२६ सालीं मार्ताबानचा राजा वरियु ह्यानें टौंगूवर स्वारी करून सुभेदारास हांकून दिलें. तेराव्या शतकाच्या उतरार्धात पगनराज्याचा र्‍हास होऊं लागल्यापासून येथील राजांनीं प्रांतांच्या कारभारांत मुळींच हात घातला नाहीं. अशा रीतीनें त्यांनां राजा थबुंगी ह्यास अठरा वर्षे राज्य केल्यानंतर १३१७ सालीं ठार मारिलें. परंतु त्याचें राज्य दिवसेंदिवस प्रबळ होत चाललें; १४१७ सालीं सौलतपिंकर नांवाचा राजा आणि पेगूचा राजा ह्या दोघांनी प्रोमच्या राजावर हल्ला केला. सौलतपिकरच्या मरणानंतर टौंगूच्या प्रत्येक राजानें आव्हा अथवा पंगूच्या राजास अधिराज मानून आपली गादी कायम ठेविली. मीगीन यो ह्यानें बंड करून पेगु येथील सैन्याचा पराभव केला. यानंतर लवकरच त्यानें आदयाच्या राजानं पाठविलेल्या सैन्याचा पराभव केला आणि टौंगू राज्यावर पूर्ण ताबा मिळविला. मींगीनं याच्या नंतर तबिनश्वेति गादीवर आला. ह्यानें तलैंग देशावर तीन वेळ स्वारी करून शेवटी १५३८ सालीं पेगूची गादी मिळविली. ह्यानें लवकरच प्रोम व मार्ताबन ह्या राज्यांवर आपला अंमल बसविला. ह्या वेळेपासून पेगु राज्याचा र्‍हास होऊं लागला. टौंगूच्या राजानें ही संधि पाहून १५९६ सालीं आपल्यास स्वतंत्र करून घेतलें परंतु १६१२ सालीं महधम्मराज ह्यानें टौंगू आपल्या हाताखालीं घेतलें व ह्या वेळेपासून टौंगू हें राज्य ब्रह्मी लोकांच्या ताब्यांत राहिलें. ह्या जिल्ह्यांच्या आग्नेयीकडील भागांत पहिली ब्रह्मी लोकांची लढाई झाली. ब्रह्मी लोकांच्या दुसर्‍या लढाईंत या ठिकाणी इंग्रजी लोकांचें सैन्य आलें व त्यानें हा जिल्हा व पेगु प्रांताचा कांहीं भाग हस्तगत केला. पूर्वी हा हल्लींचा जिल्हा, तेनांसेरिस् भागाचा श्वेगीन जिल्हा आणि पेगु भागाचा टौंगू जिल्हा यांत होता. १८९५ सालीं श्वेगीन जिल्हा मोडून टाकला व टौंगू जिल्ह्यास श्वेगीन पोटविभाग जोडून नवीन टौंगू जिल्हा बनविला.

ह्या जिल्ह्याच्या पश्चिमेस ६ मैलांवर १२७९ सालीं स्थापन केलेल्या द्वायवदि राजधानीचें कांहीं भाग अजून शिल्लक आहेत. जिल्ह्याच्या मुख्य ठिकाणाहून वायव्येस २४ मैलांवर स्वा येथें ११९४ सालीं पगनचा नगरनदिसिधु. याचा जांवई नंदपुरीया यानें स्थापन केलेल्या शहराचे कांहीं भाग अजून दिसतात. ह्या जिल्ह्याच्या दक्षिणेस तबिनश्वेतीचा सेनापति बोयेननौंग ह्यानें १५५० सालीं स्थापन केलेलें झेयवदि शहर आहे. जिल्ह्यांत टौंगू मुख्य ठिकाण आणि श्वेगीन हीं दोन शहरें आहेत. १९०१ सालीं २२६७०० बु्ध्दधर्मी, १५०० वन्य व २७३०० ख्रिस्ती धर्माचे लोक होते. येथें शेकडा ७० लोक ब्रह्मी आणि २० करेण भाषा बोलतात. ब्रह्मदेशांत टौंगू हें मिशनरी लोकाचें मुख्य ठाणें आहे १७७३ सालीं ह्या ठिकाणीं ऍंग्लिकन मिशन स्थापन झालें.

ह्या ठिकाणी अमेरिकन बँप्टिस्ट मिशनच्या तीन शाखा आहेत. मंडालेला आगगाडी सुरू झाल्यापासून हा जिल्हा बराच प्रसिध्दीस आलेला आहे. जिल्ह्याच्या मध्य भागांत तांदूळ फार पिकतो. सित्तांग व तिच्या कुन आणि युया उपनद्यांमधील जमीन फार सुपीक असून तांदूळाच्या उपयोगी आहे. तांदूळ हें जिल्ह्याचें मुख्य पीक आहे. श्वेगीन येथें तीळ व तंबाखू मुख्यत्वेंकरून पेरतात. ये येथें उत्तम केळीं पिकतात. ह्या ठिकाणीं गुरांकरितां मोठाली जंगलें आहेत. येथें बैल, गाई व घोडे शान संस्थानांतून आणतात. जिल्ह्यांतील जंगलाचे दोन भाग केले आहेत व टौंगू आणि श्वेगीन हीं जंगलाची मुख्य ठाणी आहेत. श्वेगीन येथें सोनें सांपडतें. सित्तांगच्या पूर्वेस करेण जिल्ह्यांत जस्त सांपडतें असें म्हणतात. जिल्ह्यांत सूत व रेशीम विणण्याचे कारखाने आहेत परंतु विलायती माल येऊं लागल्यापासून हे कारखाने नाहीसें होत चालले आहेत. मातीची मडकी जिल्ह्याच्या कांहीं भागांत करतात व जिल्ह्याच्या आसपासच्या खेड्यांत शान लोक चट्या बनवितात.

यवेन व करेण लोक रेशीम तयार करून बाजारांत पाठवितात. जिल्ह्यांत टौंगू व येदशे येथें दोन तांदुळाच्या चक्क्या आहेत. टौंगू येथें एक दारू गाळण्याचा कारखाना आहे. ह्या ठिकाणाहून शान संस्थानांमध्यें वाळलेले मासे, रेशीम, गूळ आणि टौंगू येथून इमारती लांकूड पाठविलें जातें. जिल्ह्याचे टौंगू, यु आणि श्वेगीन असे तीन भाग केले आहेत. टौंगूमध्यें येदशे, टौंगू आणि लेकथो; यूमध्यें यु, ओटबिन आणि तंतबिन आणि श्वेगीनमध्यें क्योक्यै आणि श्वेगीन हे ग्रामप्रदेश येतात. हे ग्रामप्रदेश अंमलबजावणी करणार्‍या अधिकार्‍याच्या हाताखालीं आहेत. टौंगू व पेगु येथें एक ड्रिस्ट्रिक्ट जज्ज असून त्याचें मुख्य ठिकाण पेगु येथें आहे. य व ओटबिन आणि टौंगु व येदशे ह्या दोन ग्रामप्रदेशांकरितां दोन न्यायाधीश नेमलेले आहेत. येथें दोन रुग्णालयें आहेत.

टाऊनशिप.- टौंगू जिल्ह्यांतील एक तहशील, क्षेत्रफळ २७० चौरस मैल. १९११ सालीं लोकसंख्या ५३०३२ होती. या टाऊनशीपमध्ये ७४ खेडीं असून टौंगू हें जिल्ह्याचें व टाऊनशिपचें मुख्य ठिकाण आहे. १९०३-४ सालीं वहित जमीन ४५ चौरस मैल असून ५३००० रुपये सार्‍याचें उत्पन्न होतें.

गांव.- टौंगू जिल्ह्याचें हें गांव मुख्य ठिकाण आहे. या गांवाची रचना सुरेख असून यांत दीड मैल लांब व अर्धा मैल रुंद असा एक तलाव आहे. गांवाच्या भोंवताली १७० फूट रुंदीचा खंदक असून तो पावसाळ्यांत तुडुंब भरलेला असतो. या गांवचें उत्पन्न (१९०३-४) ८४,००० रुपये होतें. येथें मामुली कचेर्‍या, तुरुंग दवाखाना व शाळा आहेत. शिवाय या गांवचा बाजार फार मोठा आहे.

   

खंड १४ : जलपैगुरी - तपून  

 

 

 

  जलमस्तिष्क रोग
  जलयंत्रशास्त्र
  जलालपेठ
  जलालखंड
  जलालाबाद
  जलालाबाद, तहसील
  जलाली
  जलालुद्दीन मुहम्मद वल्खी
  जलालुद्दीन सयुती
  जलेश्वर
  जलेसर, तहसील
  जलोदर
  जलोपचार
  जव
  जवस
  जवादि डोंगर
  जवानबख्त मिर्झा
  जवासिया
  जव्हार
  जशपूर
  जसदन संस्थान
  जसपुर
  जसवंतनगर
  जसवंतसिंह, महाराणा
  जसील
  जस्टिन
  जस्टिनियन
  जस्त
  जस्सो
  जहागिराबाद
  जहागीर, जहागीरदार
  जहांगीर
  जहांगीर बादशहा
  जहाज फिरंगी
  जहाजपुर
  जहांदरशहा
  जहानआरा बेगम
  जहानाबाद
  जहनु
  जहलण
  जळगांव
  जळापूर
  जळापुर तालुका
  जळू
  जाई
  जाकोबाबाद
  जाखाऊ
  जाखन
  जांजगरि
  जाजमाउ
  जाट
  जाटपु
  जाटपोल
  जातक
  जाति
  जातिभेद
  जादम
  जादू
  जादूचा कंदील
  जाधव
  जाधवराई
  जॉन
  जानसाथ
  जॉनसन अॅंड्र
  जॉनसन, डॉय साम्युएल
  जानसार बावर
  जॉन, सेंट
  जानीबेग तुर्खन मिर्ज्ञा
  जानेफळ
  जानोजी निंबाळकर
  जाफना
  जाफरखान
  जाफराबाद
  जांब
  जांबवान
  जाबाल
  जांबु घोडा
  जाब्लोस्काव, पाल
  जांभळी जमीनदारी
  जांभूळ
  जांभेकर, बाळ गंगाधर
  जामखेड
  जामगड
  जामतारा
  जामदारखाना
  जामनगर
  जामनेर
  जामपुर
  जामराव कालवा
  जामी
  जामीनकी
  जामोद
  जाम्निया
  जायफळ, जायपत्री
  जारकर्म
  जॉर्ज टाऊन
  जॉर्ज राजे
  जॉर्जिया
  जालंदर, जिल्हा
  जालना
  जालवणकर, नारायणबोवा
  जालापहाड
  जालारी
  जालिआ
  जालोर
  जावजी दादाजी चौधरी
  जावड
  जावरा
  जावळी
  जावा
  जाविदखाना
  जासवंद
  जासी
  जासुंद
  जाहिरात
  जिऊ महाला
  जिगणी
  जिजाबाई
  जिजिराम
  जिंजी
  जितुलीया
  जिंतूर
  जिंद
  जिनकीर्ति
  जिनगर
  जिनप्रभ
  जिनीव्हा
  जिनेश्वरसुरि
  जिनोआ
  जिन्सीवाले, श्रीधर गणेश
  जिप्सी
  जिब्राल्टर
  जियागंज
  जिरंग
  जिरळ कामसोळी
  जिराफ
  जिंरार
  जिराईतखाना
  जिरें
  जिलेटिन
  जिवबादादा बाक्षी
  जीन मेरी रोलंड
  जीवकचिंतामणी
  जीवधन किल्ला
  जीवनकार्यविचार
  जीवन्मुक्त
  जुई
  जुगार
  जुगोस्लाव्हिया
  जुजुत्सु
  जुझोतिया ब्राह्मण
  जुडा
  जुडीआ
  जुतोघ
  जुनागड
  जुनापाणी
  जुनापादर
  जुनो
  जुनोना
  जुन्नर
  जुपिटर
  जुबल
  जुबो
  जुभखा
  जुव्हेनल
  जूब
  जूल, जेम्स प्रेस्कॉट
  जेऊर
  जेकब
  जेजाकभुक्ति उर्फ जिझोटी
  जेजुरी
  जेझील
  जेतपुर
  जेघे
  जेना
  जेपाळ
  जेफर्सन, थॉमस
  जेबील
  जेम्सटाऊन
  जेम्स मेरी सॅन्ड्स
  जेम्स राजे
  जेयोर
  जेरिको
  जेरिझिम
  जेरुसलेम
  जेरेसा
  जेर्हा
  जेलेपला
  जेल्डर्लंड
  जेवर
  जेव्होंन्स, विल्यम स्टॅनले
  जेष्ठमध
  जेसर
  जेसरी
  जेसलमीर
  जेसुइट लोक
  जेजोर, जिल्हा
  जेहोव्ह
  जैटिया
  जैटियापूर
  जैन, संप्रदाय
  जैनेंद्र व्याकरण
  जैमिनी
  जैस
  जैसवाय
  जोक्जाकर्त
  जोग, कृष्णाजी महादेव
  जोगापरमानंद
  जोगी
  जोगेश्वरी
  जोडिया
  जोतिबाचा डोंगर
  जोत्याजी केसरकर
  जोदिया
  जोधपुर
  जोधबाई
  जोन ऑफ आर्क
  जोनगन
  जोनपुर
  जोनराज
  जोन्स, सर विल्यम
  जोबत, संस्थान
  जोरा
  जोरिय
  जो-हाट
  जोवई
  जोशी
  जोशी, अण्णा मार्तंड
  जोशी, गणेश कृष्ण
  जोशी, गणेश वासुदेव
  जोशी, गणेश व्यंकटेश
  जोशी, चासकर
  जोशी, बारामतीकर
  जोशीमठ
  जोहानिस्बर्ग
  जोहानीझबर्ग
  जोहार
  जोही
  जोहोर
  जौगड
  जौहरीफरवी
  ज्यूटीगल्पा
  ज्योतिपंत महाभागवत
  ज्योति:शास्त्र
  ज्योतिष्टोम
  ज्योती
  ज्वर
  ज्वांग, पट्टुआ
  ज्वारी
  ज्वालामुखी
 
  झऊरी मुल्ला
  झगरपूर
  झज्जर
  झंझरपुर
  झमानशहा
  झमानिया
  झमीनदवार
  झरथुष्ट्र
  झलिदा
  झलून
  झाकाटेकस
  झांग, जिल्हा
  झांजी
  झांझमेर
  झांझीबार
  झाडीतेलंग
  झानेसव्हील
  झान्टे
  झान्थस
  झाफरखान
  झाफरवाल
  झाबिताखान
  झाबुआ
  झाबुलीस्तान
  झाबेल
  झांबेसी नदी
  झांबोअंग
  झामपोदर
  झामसिंग
  झामोरा
  झामोरीन
  झार
  झारगर जात
  झारा
  झारापाप्रा
  झा-होन
  झालकाटि
  झालरपाटण
  झालवान
  झालावाड
  झालावाड संस्थान
  झालोड
  झांशी, जिल्हा
  झांशीची राणी, लक्ष्मीबाई
  झिंगकलिंग हकमती
  झिगन
  झिंझुवाडा
  झितोमीर
  झिनत-उन-निसा बेगम
  झिंपी तौडू
  झियाउद्दीन बरनी
  झिरा
  झिरी
  झिवारत
  झीटून
  झीत्झ
  झीनवर
  झीनॉफानेझ
  झीलंड
  झुंगेरिया
  झुंझुनु
  झुबेदा खातुन
  झुब्दतुन्निसा
  झुरळ
  झुलफिकारखान
  झुलुलंड
  झूवा
  झूरिच
  झूसी
  झेंद-अवेस्ता
  झेनागा
  झेनाटा
  झेनिद
  झेनोफोन
  झेनोबिआ
  झेप्पेलिन, काऊंट फर्डिनंड
  झेब-उन्-निसा बेगम
  झेब्रा
  झेरबस्ट
  झेरिआ
  झेर्नोविट्झ
  झेलम
  झेलम कालवा
  झेलम नदी
  झेलम वसाहत
  झैदपूर
  झैनखान कोक
  झैनाबादी महाल
  झैनुल अबिदिन
  झैमुख्त
  झैसान
  झोडगे
  झोब जिल्हा
  झोला, एमिली एडवर्ड चार्लस
 
 
  टंकारी
  टक्कर देश
  टक्का
  टझी
  टनब्रिजवेल्स
  टरपेलट
  टर्गो, अॅन रॉबर्ट जॅक्स
  टनेंट
  टॅव्हर्नियर
  टॅसिटस कॉनेंलिअस
  टस्कुलम्
  टांकणखार
  टांक तहशील
  टाकळ
  टाकळ घांट
  टाकळा
  टांकळी
  टाकळी बुदुक
  टाकी
  टॉंगकिंग
  टांगानिका
  टांगानिका प्रदेश
  टागोर, देवेन्द्रनाथ
  टागोर, राजा सौरेन्द्र मोहन
  टाटा, जमशेटजी नसरवानजी
  टाटा, सर रतन
  टोंड, कर्नल
  टॉडहंटर, आयझॅक
  टान्जीर
  टापिओका(कासावा)
  टायको ब्राही
  टायग्रे
  टायबर
  टायबेरिअस
  टायर
  टाराक्विनी
  टारांटो
  टारिसेली, इव्हर्जिलिस्टा
  टारेटम्
  टॉके
  टानों
  टार्सस
  टालबॉट, विल्यम हेनरी
  टालमड
  टॉलस्टॉय, लिओ
  टॉलेमी क्लॉडिअम
  टॉलमी फिलाडेल्फस
  टालेरंड, पेरीगॉर्ड प्रिन्स
  टावी
  टासमन, अबेल जॅन्सेन
  टासी
  टिकमगड
  टिटवी
  टिटागड
  टिडोर
  टिन्डाल जॉन
  टिपगड डोंगर
  टिपरा जात
  टिप्पू सुलतान
  टिप्पेरा
  टिफ्लिस
  टिंबक्टु
  टिंबा
  टिबेस्टी
  टिम्माड
  टिरोल
  टिलोता खैरी
  टिल्सिट
  टिळक, बाळ गंगाधर
  टीजिआ
  टीरिआ
  टुलुझ
  टूर्नें
  टूलाँ
  टेकचंद मुनशी
  टेक्सस
  टेगर्नसी
  टेग्युसीगलपा
  टंट, पिटर गथ्री
  टेन, हिप्पोलाइट अडोल्फ
  टेनेस्सी
  टेंपलबार
  टेबल माउंटन
  टेंभुरणी
  टेमेश्वार
  टेराडेलफ्यूगो
  टेलर, फिलिप मेडोज
  टेसिफॉन
  टैन-शान पर्वत
  टोक, संस्थान
  टोकिओ
  टोगोलंड
  टोचीनदी
  टोन, थिओबाल्ड वूल्फ
  टोपल्या
  टोबेगो
  टोमाटो
  टोराँटो
  टोरी फत्तेपूर
  टोलेडो
  टोवला
  टोशाम
  टोळ
  टौंगी
  टौंगुप
  टौंगू
  टौंग्थ
  टौंग्यु
  ट्युनिस
  ट्युनीशिआ
  ट्यूस
  ट्रॅलिझ
  ट्रान्सवाल
  ट्राम्बे
  ट्रॉय अथवा ट्रोड
  ट्रिनिदाद
  ट्रिपोली, प्रांत
  ट्रिबिझाँड
  ट्रीएस्टे
  ट्रटिश्के, हेन्रिक व्हॉन
  ट्रेंट
  ट्विकनहॅम
  ट्विन, मार्क
 
  ठग-ठगी
  ठठ्ठा
  ठाकुर
  ठाकुरगांव
  ठाकूरदासबोवा
  ठाकूरद्वार
  ठाणभवान
  ठाणें
 
  डॅडी
  डॅन
  डॅनिएल
  डन् कर्कं
  डॅन्झिग
  डफरिन, लार्ड
  डफळे
  डंबल
  डबलबीन
  डंबार्टन
  डब्लिन
  डभई
  डमडम
  डरहॅम
  डर्बी
  डलहौसी, लॉर्ड
  डलास
  डहोमे
  डॉक
  डाका, जिल्हा
  डाकोर
  डांग
  डांगची
  डांगर
  डांगी
  डांग्या खोकला
  डाग्वेरे, एल्. जे. एम.
  डोन नदी
  डान्यूब नदी
  डाबी
  डामर
  डायमंड हारबर
  डायमंड बेट
  डायोजेनीस
  डार्टमाउथ
  डार्डानेल्स
  डार्विन, चार्लस रॉबर्ट
  डॉलफिनचें नोंज
  डाल्टन, जॉन
  डास
  डाहाणु
  डाळिंब
  डिंक
  डिकन्स, चार्लस
  डिकेमाली
  डिक्वेन्सि, थॉमस
  डिंगरी
  डिंगणकर, मोरो विश्वनाथ
  डिडीमी
  डिडेरोट डेनिस
  डिफो, ड्यानिअल
  डिवार, सर जेम्स
  डी अर्लेबर्ट
  डीग
  डीगची लढाई
  डी बॉइने
  डीसा
  डुकर
  डुकी
  डुक्करकंद
  डुंगर
  डुप्ले
  डुम जात
  डुरिअन
  डूलचेन्यो
  डूलाँग
  डेकॅपोलिस
  डेकाटें
  डेडिआगॅच
  डेन्मार्क
  डेन्व्हर
  डेमॉस्थेनीस
  डेमिएटा
  डेमोक्रिटस
  डेराइस्मायलखान
  डेरागाझीखान
  डेरागोपीपूर
  डेराजात
  डेरानानक
  डेरापूर
  डेलफाय
  डेलवेअर
  डेव्हनपोर्ट
  डेव्ही
  डेहराडून
  डोंगरगड
  डोंगरपाली
  डोंगरपुर
  डोंगराळी जमीनदारी
  डोंगरा
  डोंगरे, वासुदेव नारायण
  डोडोना
  डोनाटेलो
  डोंबगांव
  डोबरेनर
  डोंबारी
  डाब्रूजा
  डोम
  डोमल जात
  डोमिनिका
  डोरली
  डोव्हर
  डोहर
  ड्युडरनेक
  ड्युबॉपिएरी
  ड्युसेल्डॉर्फ
  ड्यूमा अलेक्झांडर
  ड्यूरर आल्ब्रेक्ट
  ड्रायडन, जॉन
  ड्रॉयमन
  ड्रेस्डेन
  ड्रोघेडा
  ड्विन्स्क
 
  ढक्की भाषा
  ढालगज
  ढालाईत
  ढीमर
  ढुंढये जैन
  ढेकूण
  ढेरा
  ढोर
 
 
  तगर
  तंगेल
  तंगौंग
  तंजावर
  तंजावरचें राजघराणें
  तडवी
  तंडागांव
  तंडो
  तंडोअडाम
  तंडोअलाहयार
  तंडोवागो
  तंडोमहमदखान
  तत्रक
  तंत्रग्रंथ
  तत्त्वज्ञान
  तनकपूर
  तनखा
  तनावल
  तनुकु तालुका
  तपकीर
  तपागच्छ
  तपून

 

 

   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .