प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग तेरावा : घ - जलपैगुरी

चंदासाहेब - याचें खरें नांव हुसेन दोस्तखान असें असून हा दोस्तअल्ली नांवाच्या अर्काटच्या नबाबाचा जांवई होता. प्रथम तो सास-याची दिवाणगिरी करीत असे,. हा मूळचा गरीब, महत्वाकांक्षी, हुशार व धाडसी होता. त्यामुळें त्यास अनेक प्रतिस्पर्धी होते. त्यानेंहि त्यासाठी प्रथमपासूनच फ्रेंचांशी संधान बांधून ठेविलें होतें. डुमास व डुप्ले (फ्रेंच गव्हर्नर) त्याची नेहमी बरदास्त ठेवीत असत ( याच्याबद्दल जास्त माहिती ज्त्रा. को. च्या दहाव्या विभागांत कर्नाटकचा नवाब या नांवाखाली पहा).

पुढें त्रिचनापल्लीच्या राणीस मदत देण्याचें मिष करून, चंदासाहेबानें त्रिचनापल्ली आपल्या ताब्यांत घेतली (१७३७) व मोठ्या युक्तीनें तंजावरकरांचें कारिकल बंदर फ्रेंचांस मिळवून दिले (१७४०), पुढें रघूजी भोसल्यानें दमलचरी येथें दोस्तअलीवर स्वारी करून त्यास लढाईंत ठार मारिलें (१७४०). यावेळी सास-यानें जांवयास मदतीस बोलाविलें असतां चंदा हा मुद्दामच गेला नाही. पुढें दोस्त अल्लीचा मुलगा सफदर अल्ली यानें रघूजीस खंडणी देऊन तह केला. यावेळी चंदानें आपलें कुटुंब व खजिना पांडेचरीस फ्रेंचाकडे ठेविला होता.

चंदासाहेब हा दिवसेंदिवस प्रबळ होत चालला होता त्यामुळें व आयत्या वेळेस तो मदतीस आला नाही म्हणून सफदरअल्ली याच्या मनांत त्याजविषयी मत्सर उत्पन्न होऊन त्याचा नाश करण्यासाठी सफदरअलीनें रघूजीस सांगितलें.  त्याप्रमाणें रघूजीनें एकदम त्रिवनापल्लीवर स्वारी करून तीन महिने किल्ल्यास वेढा देऊन ता. २१ मार्च सन १७४१ रोजीं त्रिचनापल्ली हस्तगत केली; व चंदासाहेबास कैद करून त्यास सातार्‍याला कैदेंत ठेविलें. चंदाचा भाऊ बडासाहेब हा त्याला मदत करण्यास येत असतां रघूजीनें त्याच्यावर दुसरी फौज पाठवून त्यास लढाईंत ठार केलें होतें. चंदासाहेबाची कैद विशेष कडक नव्हती. पुढें सात वर्षे कैदेंत राहून स. १७४८ त चंदासाहेबाची सातार्‍याहून मुक्तता झाली. त्याची बायको डुप्ले याच्या पाशीं होती. तिची व डुप्लेच्या बायकोची मैत्री होती. तिच्या तर्फे कारस्थान होऊन व सात लाख रू. दंड भरून चंदा मोकळा झाला. मराठ्यांनीं तीन हजार स्वार त्याच्या संरक्षणास देऊन त्याला देशीं पोंहचविलें. नंतर चंदानें डुप्लेशीं तह करून व त्याची आणि मुज्फरजंग ( निजामाचा नातु ) याच्या सैन्याची मदत घेऊन तो अर्काटवर चालून गेला. तेव्हां अनवरूद्दिनाची व चंदाची गांठ अंबूर येथें पडून मोठी लढाई झाली. प्रथम फ्रेंच सैन्य हटलें; परंतु बुसीनें पळणार्‍या सैन्यास एकत्र करून जोरानें हल्ला केला त्यांत अनवरूद्दिन ठार झाला व त्याचा एक मुलगा चंदाच्या हातीं लागला ( १७४९ ). नंतर चंदा बिन हरकत अर्काट येथें जाऊन अर्काटचा नबाब बनला व मुज्फरजंग दक्षिणचा निजाम झाला. या उपकाराबद्दल डुप्ले यास पांडेचरीजवळ ८१ गांव दिले. अनवरूद्दिनचा दुसरा मुलगा महंमदअल्ली यानें इंग्रजांची मदत घेतली आणि त्रिचनापल्ली काबीज केली. तेव्हां डुप्लेच्या मदतीनें चंदा महंमदावर चालून गेला. परंतु मध्येंच त्यानें तंजावरच्या राजास त्रास दिला व त्रिचनापल्लीवर जाण्यास दिवसगत लाविले. इतक्यांत नासिरजंग ( निजाम ) हा मुजफरजंगावर चालून आला व त्यानें मुजफराला पकडून चंदाचा पराभव केला ( १७५० ). परंतु डुप्लेनें पुन्हां चंदास मदत देऊन महंमदावर पाठविलें. चंदानें यावेळीं महंमदाचा बराच मुलूख घेतला ( १७५१ ) व तो त्रिचनापल्लसि वेढा घालून बसला. तो उठविण्यासाठीं क्लाईव्हनेंअर्काट येथें वेढा घालून तें घेतलें. तेव्हां चंदानें आपला मुलगा राजासाहेब यास अर्काटच्या मदतीस पाठविलें. त्यानें अर्काटास वेढा दिला. अनेक हल्ल्यांनीं क्लाइव्हचा पुरा पराभव होत नाहीं असें पाहून राजा परतला; त्याचें सैन्य फितुर झालें होतें असें म्हणतात. पुढें क्लाइव्हनें अरणी व कावेरी येथें राजाचा पराभव केला. चंदाच्या ढिलाईनें त्याच्या बाजूचे पुष्कळ लोक महंमदअल्लीस मिळाले. पुढें श्रीरंगम् येथें महंमदअल्लीनें चंदास कोंडलें. लढाईचा कांहीं उपयोग न होतां चंदा व फ्रेंचांचा पराभव झाला. तंजावकरांचा सेनापति मानाजी जगताप यास पैसे भरून चंदा निसटून जात असतां मानाजीनें विश्वासघात करून चंदास पकडून ठार मारिलें व त्याचें शिर महंमदअलीकडे पाठविलें ( ३ जून १७५२ ). [ डफ. पु. १, २; ब्रिटिश रिसायत ]

   

खंड १३ : घ - जलपैगुरी  

 

 

 

  घंटय्याकवि
  घटोत्कच
  घटोत्कच लेणीं
  घड्याळ
  घनी
  घनौर
  घांट
  घाटगे
  घाटाळ
  घातमपूर
  घानची
  घायपात
  घारगड किल्ला
  घारघोडा
  घारापुरी
  घाशीराम कोतवाल
  घांसदाणा
  घासी
  घिरथ
  घिसाडी
  घुगुस
  घुंड
  घुबड
  घुराम
  घेरिया
  घेवडा
  घोटकी
  घोडबंदर
  घोडा
  घोडाघांट
  घोडाबारी
  घोडासर
  घोडें
  घोडेघांस
  घोरपड
  घोरपडी
  घोरपडे
  घोरी घराणें
  घोशी
  घोसाळे
  घोसी
  घोळ
 
 
  चउमू
  चकमा
  चकला रोषनाबाद
  चकवाल
  चकिया
  चक्कियर
  चक्कीनोआरो
  चक्रपाणि
  चक्रवर्ती
  चक्राप्पा
  चंगनाचेरी
  चंगर
  चच, चचनामा
  चचान
  चटया
  चडार
  चंडी
  चतुरमहाल
  चतुर साबाजी
  चतुरसिंग
  चतुर्थ
  चत्रा
  चॅथॅम
  चंदगड
  चंद घराणे
  चंदन
  चंदभाट
  चंदरभान
  चंदावरकर, नारायण गणेश
  चंदासाहेब
  चंदीपुर
  चंदेरी
  चंदेल्ल
  चंदौली
  चंदौसी
  चंद्र
  चंद्रकोना
  चंद्रगिरी
  चंद्रगुप्त
  चंद्रगोमिन्
  चंद्रनगर
  चंद्रभागा
  चंद्रहास
  चंद्रावती अथवा चंद्रावली
  चन्नगिरी
  चन्नपट्टण
  चन्नबसव
  चन्नरायपट्टण
  चंपा
  चंपानेर
  चपारण
  चंपावत
  चंपाषष्ठी
  चंबळा नदी
  चबा संस्थान
  चमारडी
  चरक
  चरखा
  चरखारी
  चरणदासी
  चरणव्यूह
  चरबी
  चरबीचें झाड
  चरी
  चर्मण्वती
  चलत-चित्रें
  चलन
  चल्लाकेरे
  चवळी
  चहा
  चक्षुर्मंनु
  चाकण
  चाकवत
  चागई
  चांगदेव
  चांगभकार
  चांगा केशवदास
  चाघताइखान
  चांचेगिरी
  चाचो
  चांडोद
  चाणक्य
  चातुर्मास्य
  चातुर्मास्य याग
  चातुर्वर्ण्य
  चात्सु
  चादचा
  चांदपूर
  चांदबिबी
  चांदभाट
  चांदला
  चांदवड
  चांदा
  चांदूर
  चांदूर बाजार
  चांद्रायण
  चानन शानन
  चानस्मा
  चानाल
  चानोड
  चाप्रा
  चाफळ
  चाबुआ
  चांभार
  चाम
  चामखीळ
  चामन
  चामराजनगर
  चामुंड
  चामुर्शी
  चार
  चारखा
  चारण
  चारदुआरं
  चारसद
  चारा
  चारीकार
  चार्टिझम
  चार्लंमांट, अर्ल ऑफ
  चार्वाक
  चालुक्य घराणें
  चालसिस
  चावडा
  चावंद
  चास-कमान
  चॉसर
  चासा
  चाहमान उर्फ चौहान
  चाळिसगांव
  चिक
  चिकंजी
  चिकबळ्ळापूर
  चिकाकोल
  चिकोडी
  चिक्कणर्ति
  चिक्केरूर
  चिक्टीआबर
  चिक्नायकन्हळ्ळी
  चिक्मगळूर
  चिखलदरा
  चिखली
  चिंगलपट
  चिंच
  चिचगड, जमीनदारी
  चिंचलीगदड
  चिंचवड
  चिचेवाडा
  चिंचौली
  चिंच्यु
  चिटणीस
  चितलनगर जमीनदारी
  चितळ
  चितळदुर्ग
  चिताकुल
  चिंतामणी
  चिंतामणी कवि
  चिंतामणी रघुनाथाचार्य
  चितारी
  चिति
  चितोड
  चित्तगांग
  चित्तगांग डोंगराळ प्रदेश
  चित्ता
  चित्तूर
  चित्फिरोझपूर
  चित्रकला
  चित्रकाव्य
  चित्रकूट
  चित्रकोट
  चित्रगुप्त
  चित्ररथ
  चित्रसंग्रहालयें
  चित्रळ
  चित्रांगदा
  चित्रावाव
  चिदंबर दीक्षित
  चिदंबरम्
  चिंदविन
  चिंदविन नदी
  चिदानंद स्वामी
  चिनडोंगर
  चिनमुलगुंद
  चिन लोक
  चिनसुरा
  चिनाब
  चिनीमाती किंवा केओलिन
  चिन्नविरन्ना
  चिन्नूर
  चिन्योत
  चिपळूण
  चिपळूणकर, कृष्णशास्त्री
  चिपळूणकर, विष्णुशास्त्री
  चिफू
  चिमणाजीआप्पा
  चिमणाजी दामोदर
  चिमणी
  चिरक्कल
  चिराबा
  चिलखत-वेदकालांतहि
  चिलिअनवाला
  चिली
  चिल्का सरोवर
  चिस्ती
  चीझी, अॅंटोनें लिओनार्ड डि
  चीन
  चीनी
  चीपुरुपल्ले
  चीर
  चीराल
  चुका
  चुकचि
  चुटिया
  चुडा
  चुडा संस्थान
  चुडेश्वर
  चुना
  चुनार
  चुंबकजन्य विद्युद्यंत्र
  चुंबकत्व
  चुंबकीय दृकशास्त्र
  चुंबन
  चुमल्हारी
  चुरू
  चूडामण
  चेकोस्लोव्हेकिया
  चेंगीझखान
  चेचेंझे
  चेटवई
  चेट्टी
  चेदूब बेट
  चेंबर्स रॉबर्ट
  चेयूर
  चेर घराणें
  चेरात
  चेरापुंजी
  चेरिअल
  चेरुमन
  चेरो
  चेर्रा
  चेल
  चेसेलडेन, विल्यम
  चेस्टरफील्ड
  चेस्टरफील्ड फिलिफ
  चैतन्य
  चैतसिंग
  चैत्य
  चैन
  चैबासा
  चोखामेळा
  चोवो
  चोडवरम
  चोध्रा
  चोपडे
  चोपदार
  चोबारी
  चोंभा
  चोरांग्ल
  चोरासी
  चोरी
  चोल
  चोल घराणें व चोल साम्राज्य
  चोवीस परगणा जिल्हा
  चौंगू
  चौघाट
  चौथाई, चौथ
  चौधरी
  चौबे जहागीर
  चौल
  चौलमुग्रा
  च्यवन
 
  छछरौली
  छट्टू
  छतारी
  छत्तरपूर
  छत्तिसगड विभाग
  छत्रपूर तहशील
  छत्रसाल
  छत्रे, केरो लक्ष्मण
  छत्रे, विष्णु मोरेश्वर
  छत्रे, सदाशिव काशीनाथ
  छंद:शास्त्र
  छप्पन देशचे राजे
  छप्रौली
  छब्रा
  छलाल
  छात
  छापखाना
  छापिआ
  छाप्री
  छायाचित्रपेटिका
  छाल
  छालिअर
  छिंद, लल्ल
  छिंदवाडा
  छिंपा
  छिब्रामऊ तहसील
  छुईखदान
  छुटिया
  छोटा उदेपूर
  छोटानागपूर
  छोटी साद्री
 
  जकात
  जॅक्सन अॅंड्र
  जॅक्सन व्हिल्ले शहर
  जखमा
  जगजीवनदास
  जगत्याल
  जगदलपूर
  जगदीशपूर
  जगन्नाथ
  जगन्नाथपंडित
  जगन्नाथपुरी
  जगन्नाथ शंकरशेट, मुर्कुटे
  जंगम
  जगय्या पेटा
  जंगल
  जंगल महाल
  जगलूर
  जगाध्री
  जग्रांव
  जंगीपूर
  जघाशूल
  जंजिरा
  जझिया
  जटलंड
  जटामांसि
  जटायु
  जटासूर
  जठरदाह
  जठरव्रण
  जडजीवघाद
  जडद्रव्य
  जडभरत
  जडवाद
  जडान्नविषबाधा
  जडावाचें काम
  जत
  जतिंग रामेश्वर
  जंतुजन्य रोग
  जतोई
  जत्रा
  जंदिआल गुरु
  जंदिआला
  जंदोला
  जनक
  जनजसवंत
  जननेंद्रियांचे गुप्तरोग
  जनमेजय
  जनस्थान
  जनाबाई
  जनार्दनस्वामी
  जनावरें
  जनीजनार्दन
  जपान
  जपानी वार्निस
  जबलपुर
  जंबुकेश्वरस्
  जंबुद्वीप
  जबूसर
  जमखिंडी
  जमदग्नि
  जमरुड
  जमाखर्च
  जमाबंदी
  जमालखान
  जमालपुर
  जमिकुंता
  जमीन
  जमीनदार व कुळें
  जमीनमहसूल
  जमुई
  जमेका
  जमेसाबाद
  जम्नोत्री
  जम्मलमडुगु
  जम्मू
  जयगड
  जयचंद
  जयदेव
  जयद्रथ
  जयनगर
  जयपाल
  जयपूर
  जयपुर जमीनदारी
  जयपुर संस्थान
  जयमल्ल
  जयरथ शृंगार
  जयरामस्वामी
  जयरामात्मज
  जयविजय
  जयसिंह
  जर उतणें
  जरतार
  जरत्कारु
  जरदाळू
  जरा
  जरासंघ
  जरीपटका
  जर्मन सिल्व्हर
  जर्मनी
  जलंगी
  जलजन्य विद्युतशक्ति
  जलघा
  जलपैगुरी

 

 

   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .