प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग अकरावा : काव्य - खतें 
         
कोलंबस (१४५१-१५०६)– ख्रिस्तोफर कोलंबस हा डोमेनिको कोलंबो याचा मुलगा होय. हा जिनोवा येथे १४५१ मध्ये जन्मला. काहींच्या मते तो १४४६ मध्ये जन्म पावला. त्याला पेविया येथील विश्वविद्यालयांत विद्याभ्यासासाठी त्याच्या बापाने पाठविले. विश्वविद्यालयांत असताना त्याने भूमिती, भूसृष्टीविद्या, ज्योतिष व नकाशे काढण्याची कला यांचा अभ्यास केला. वयाच्या १४ व्या वर्षीच त्याने नाविकाचा धंदा पत्करला. तरी पण आपल्या धंद्यातून वेळ सापडताच, तो विणकामाचा वडिलोपार्जित धंदा पहात असे. लहानपणापासूनच त्याला नाविकाविद्येचा फार नाद असे. त्यामुळे त्याने नाविकाचा धंदा पत्करून निरनिराळ्या देशांच्या सफरी केल्या. १४७७ मध्ये तो ऐस्लंडसारख्या उत्तर समुद्रांतील बेटापर्यंतदेखील जाऊन आला. नंतर तो पोर्तुगालमध्ये रहाण्यास आला. तेथें त्यानें पेरेस्त्रेलो नांवाच्या एका सरदाराच्या फेलिपा नावाच्या मुलीशी लग्न केलें. पेरेस्त्रेला हा प्रिन्स हेन्रीच्या पदरचा एक दर्यावर्दी सरदार होता. अर्थात यामुळे त्याला नौकानयन कलेचे सांगोपांग ज्ञान झाले. पेरेस्रेलोने शोधून काढलेल्या नवीन नवीन स्थळांची वर्णने, त्या देशांचे नकाशे यांचा त्याने सूक्ष्म अभ्यास केला. पोर्तुगीज लोकांनी शोधून काढलेल्या सर्व देशांपर्यंत त्याने सफरी केल्या. त्यामुळे त्याच्या शोधक मनाला नवीन नवीन देश शोधून काढण्याची तळमळ लागली. पश्चिमेच्या मार्गाने आशिया खंडाला आपणाला जाता येईल असे त्याच्या मनात येऊ लागले. अर्थातच त्या दृष्टीने त्याने मार्कोपोलो, पीरे द ऐली या धाडशी संशोधकांची प्रवासवर्णने बारकाईने वाचून पाहिली. या प्रवासवर्णनापासून व त्यांत स्वत:च्या कल्पनेची भर घालून त्यानें कांही सिद्धांत बसविले. त्या सिद्धांतांच्या आधाराने नवीन अज्ञात देश सापडणे शक्य आहे असे त्याच्या मनाने घेतले. पण मनात पुष्कळ कल्पना आल्या तरी कल्पना व सिद्धी यांच्यामध्ये साता समुद्राइतके अंतर असते. शिवाय अशा प्रकारच्या धाडसी कल्पनांना प्रोत्साहन देणे म्हणजे जाणूनबुजून पैशाचा अपव्यय केल्यासारखेच होते. आपल्या या धाडशी पण विचारपूर्वक बनलेल्या कल्पनांना सहज मोठमोठे लोक मान्यता देतील, अशी कोलंबसची कल्पना होती. पण त्या बाबतीत त्याला जो प्रत्यक्ष अनुभव आला त्याच्यामुळे कोलंबसाची पूर्ण निराशा झाली. पोर्तुगालच्या राजाने त्याला मदत देण्याचे नाकारले. स्पेनच्या फर्डिनंड राजाने व इसाबेला राणीने प्रथम त्याला बरीच आशा दाखविली. पण त्यांनीही शेवटी त्याला अर्धचंद्रच दिला. तरीपण इसाबेला राणीवर ज्यांचे वजन अशा लोकांनी जिवापाड मेहनत करून एकदां कशीबशी कोलंबसाला मदत देण्याचे स्पेनच्या राजाराणीकडून आश्वासन घेतले व काही करार उभयतांमध्ये झाल्यानंतर कोलंबसाने शुभ मुहुर्तावर आपल्या चिरवांछित पर्यटणाला सुरुवात केली. ता. ३ ऑगस्ट १४९२ ला त्याने पर्यटणाला सुरुवात केली. प्रथम दोन महिने जमीनच दृष्टीस पडली नाही. जहाजावरील लोक घाबरून गेले. कोलंबसाला त्यांनी दोष देण्यास सुरुवात केली. पण `धैर्याचा महामेरू’ कोलंबस याने आपले धैर्य व शांतता ढळू दिली नाही. परमेश्वरावर विश्वास ठेवून त्याने आपला मार्ग तसाच चालू ठेवला होता. शेवटी ऑक्टोबरच्या १२ तारखेला त्याला जमीन दिसली. तो सर्वांच्या अगोदर त्या बेटावर उतरला व त्याने त्या बेटाला सॅन सॅल्व्हेडोर असे नांव दिले. तेथील लोकांशी मैत्री संपादून त्याने सँटामेरिया फर्नंडिना, कुबा, हिस्पॅनियोला, हटी इत्यादी बेटे शोधून काढली. हिस्पॅनियोला येथे त्याने एक वसाहत स्थापन केली व तो यूरोपला परत आला. स्पेनमध्ये राजाराणीने त्याचा अतिशय चांगल्या रीतीने सत्कार केला व त्याच्या या सफरीने यूरोपखंडभर त्याची कीर्ती पसरली. काही काळ विश्रांती घेतल्यानंतर सप्टेंबर १४९३ च्या २४ व्या तारखेस कोलंबस पुन्हा सफरीला निघाला. वाटेत त्याने डोमिनिका, मादिगलांते, खडालूप, मॉन्टेसराट, अ‍ॅन्टिग्वा, सॅन मार्टिन, संटाक्रुझ, व्हर्जि इत्यादी बेटे शोधून काढली. नंतर तो हिस्पॅनियोला येथे येऊन पोहोचला. तेथील वसाहतीत बेबंदशाही माजलेली दिसली. त्यामुळे त्याला फार वाईट वाटले. पण त्याने येथील कशीबशी व्यवस्था लावली. सोन्याच्या खाणी खोदण्याचे काम सुरू करविले व नंतर तो पुन्हा कुबाच्या दक्षिण दिशेने निघाला. वाटेत जसेका वगैरे निरनिराळ्या बेटांचा शोध करून तो १४९६ च्या जून महिन्यांत स्पेन येथे आला. त्याचा राजाराणीने चांगल्या तर्‍हेने सत्कार केला व त्याच्या मुलांना चांगल्या मनाच्या जागा देण्यात आल्या. पुन्हा काही काळ विश्रांती घेऊन कोलंबसाने तिसरी सफर काढली. या सफरीत त्याला दक्षिण अमेरिकेचा शोध लागला. तेथून तो हिस्पॅनियोला येथे आला पण त्याच्या गैरहजेरीत अव्यवस्था माजलेली त्याला आढळून आली. हे पाहून त्याला फार वाईट वाटले. शिवाय खुद्द स्पेनमध्ये राजाराणीच्या मनात कोलंबसविरुद्ध भलते सलते भरवून देण्याचा त्याच्या हितशत्रूंनी जोराचा प्रयत्‍न चालविला होता व त्या प्रयत्नांत त्यांनां यशहि येत चालले होते. राजाने बोबडिला नावाच्या एका गृहस्थाला हिस्पॅनियोलाच्या वसाहतीची देखरेख करण्याकरिता पाठवले. त्याने तेथें येऊन कोलंबसाला बंदिवान केलें व स्पेनला पाठवून दिले. पण पुढे राजाराणीला खरी हकीकत कळताच त्याने त्याला मुक्त केलें व पुन्हां त्याचा योग्य बहुमान केला.

पुन्हां कोलंबसानें चवथ्या सफरीवर जाण्याचा निश्चय केला. या सफरींत त्यानें बेथलेहेम बेट शोधून काढलें. तेथें सुवर्ण विपुल सांपडतें असें त्याला समजल्यामुळें तेथें त्याने वसाहत स्थापन केली. तो पुन्हां जमेका येथें परत आला. तेथें एक वर्ष विश्रांती घेऊन तो पुन्हां स्पेनला परत आला. त्याला तेथें पुष्कळ मानमरातब मिळाला. पण त्याची प्रकृती अगदीं अशक्त झाली होती. अशा रीतीनें काही काळ कंठल्यावर तो १५०६ मध्यें मरण पावला. कोलंबस हा शरीराने उंच व सुदृढ होता. त्याचा परमेश्वरावर दृढ विश्वास असे. प्रचंड संकटांत देखील तो मनाची समता ढळूं देत नसे. त्याच्या मुलीनें त्याचे चरित्र लिहिलेलें आहे. त्यावरून त्याच्यासंबंधीं पूर्ण माहिती आपल्याला उपलब्ध होते.

(संदर्भ ग्रंथ- वॉशिंग्टन आयर्व्हिंग- हिस्ट्री ऑफ दि लाईफ अँड व्हॉयजेस ऑफ ख्रिस्तोफर कोलंबस (१८२०-१८२८) महादेव गोविंदशास्त्री कोल्हटकर- कोलंबसचा वृत्तांत (सन १८८२) मुंबई).

   

खंड ११ : काव्य - खते  

  काव्य

  काव्हूर

 

  कॉव्हेंट्री
  काश
  काशी
  काशीनाथोपाध्यायं
  काशीपूर, त ह शी ल
  काशीफळ
  काशीबाई पेशवे
  काशीराज पंडित
  काश्गर
  काश्मीर संस्थान
  काश्मीरी
  काश्मीरी ब्राह्मण
  काश्मिरी भाषा
  काश्मोर
  काश्यप
  काष्टिन
  कास
  कासगंज त ह शी ल
  कासरगोड, ता लु का
  कासलपुरा
  कांसव
  कासार
  कांसार - वाणी
  कासारबारी (द्वार)
  कासाला
  कासिया
  कासीमबझार
  कासूर
  कासेगांव (१)
  कासेगांव
  कॅस्टेलो ब्रंको
  कास्पियन समुद्र
  काहूत
  काळपुळी
  काळहोळ
  काळाआजार
  काळा चौतरा
  काळा पहाड
  काळा बाग, ज मी न दा री
  काळा बाग छावणी
  काळासमुद्र
  काळी नदी
  काळी सिंध
  किउंथल
  किओटो
  किंकर
  किंकरी
  किक्ली
  किग्गतनाड
  किंग्जटाउन
  किंग्जलिन
  किंग्स्टन
  किचनेर लॉर्ड (१८५०-१९१६)
  किच्चौंचा
  किट्स सेंट
  किंडत, पो ट जि ल्हा
  किंडर गार्टन
  किड् बेंजामिन (१८५८)
  कित्तुर
  किंनगिन ता लु का
  किनवत
  किनवत जंगल
  किनु
  किन्नर
  किन्हई
  किन्हळ
  किंपुरूषवर्ष
  किबमरो
  किंबर्ले
  किमेदिजमीनदार
  किरगेरी
  किरवंत
  किरवळें
  किराईत
  किराकत
  किरात
  किरार
  किरीटी
  किरौली
  किर्घी
  किर्चाफ, गुस्टाब राबर्ट
  किर्मीर
  किर्लोस्कर, बळवंत पाडुरंग उर्फ अण्णासाहेब
  किलकिल यवन
  किल सैफुल्ल
  किल सोभ सिंध
  किलार्ने
  किलिमनूर
  किलिमांजारो
  किल्लेकोट व तटबंदी
  किलहार्न डॉ. एफ्
  किशनगंज, पो ट वि भा ग
  किशनगड सं स्था न
  किशनचंद
  किशोरगंज पो ट वि भा ग
  किष्किंधा
  किसान
  कीकट
  कीचक
  कीचक जात
  कीटक अथवा षट्पद
  कीटस् जॉन
  कीन चार्लस सॅम्युएल
  कीफ, प्रां त
  कीर
  कीरतपूर
  करिथर
  कीर्तन
  कीर्तने, नि ळ कं ठ ज ना र्द न
  कीर्तने, विनायक जनार्दन
  कील
  कीलकरै
  कीलिंग बेटें
  कुकरमुंडे
  कुकी
  कुंकुमवृक्ष
  कुकुर
  कुंकू
  कुक्शी
  कुक्सहॅवन
  कूंग्ययोन
  कुंच, त ह शी ल
  कुचबिहार, सं स्था न
  कुचला
  कुंचावन
  कुंजपुर
  कुंजर
  कुंजा
  कुंजुरी
  कुंज्रा
  कुटकी
  कुटासा
  कुटुंब
  कुट्टापरान्तक
  कुठार
  कुडची
  कुंडल
  कुडलगी
  कुडवक्कल
  कुडवासल
  कुडळा
  कुडा
  कुंडापूर ता लु का
  कुडालोर ता लु का
  कुडाळ
  कुडाळदेशकर ब्राह्मण
  कुडाळसंगम
  कुंडिनपुर
  कुडुमी
  कुडें
  कुणकुंबी
  कुणबी
  कुतउलआमारा
  कुंतनहसहळ्ळी
  कुंतल
  कुंताप
  कुंति
  कुंतिभोज
  कुतियान
  कुंती
  कृतुबदिया
  कुत्तालम्
  कुत्बमिनार
  कुत्बशहा
  कुत्बशाही
  कुत्बुद्दीन-ऐबक
  कुत्रा
  कुत्रु
  कुत्स
  कुंदकुंदाचार्य
  कुंदगोळ
  कुंदरेमुख
  कुंदा टेंकडी
  कुंदा तहशील
  कुनिगल
  कुनिहार
  कुन्ड्ट
  कुन्ननकुलम्
  कुन्नूर
  कुन्हळ
  कुंबुम्
  कुबेर
  कुब्ज विष्णुवर्धन
  कुब्जा
  कुंभ
  कुंभकर्ण
  कुंभकोणस्
  कुंभराणा
  कुंभळगड
  कुंभा
  कुंभार
  कुंभारकाम
  कुंभारडी डोंगर
  कुंभेर
  कुंभोज
  कुम
  कुमठा ता लु का
  कुमाऊन
  कुमार
  कुमारखली
  कुमारजीव
  कुमारदेवी
  कुमारधारी
  कुमारपाल
  कुमारराज
  कुमारिल भट्ट
  कुयली
  कुरकुंब
  कुरंगगड-अलंगगड
  कुरडू
  कुरम एजन्सी
  कुरम नदी
  कुरमवार
  कुरमी
  कुरवा
  कुरसेंग पो ट वि भा ग
  कुराण
  कुराबर

  कुरिग्राम पो ट वि भा ग

  कुरू
  कुरूजांगल
  कुरूंद
  कुरूंदवाड
  कुरूनेगॅला
  कुरूपांचाल
  कुरूंबा
  कुरूंब्रनाड
  कुरूयुद्ध
  कुरूवर्ष
  कुरूष्पाल
  कुरूक्षेत्र
  कुर्तकोटी
  कुर्दिस्तान
  कुर्ला
  कु-हा
  कु-हाडखुर्द्द
  कुल
  कुलपहार
  कुलशेखर
  कुलशेखरपट्टणम्
  कुलाची
  कुलाबा
  कुलाबा किल्ला
  कुलित्तलइ
  कुलुइन्सूर अथवा कुटेश्वर
  कुलु तहशील
  कुलुहा
  कुवम
  कुवलयापीड
  कुवलाश्व
  कुश
  कुशद्वीप
  कुशध्वज
  कुशनाभ
  कुशलगड
  कुशस्थली
  कुशान
  कुशाव
  कुशावर्त
  कुशिनगर
  कुष्ठ
  कुष्तगी
  कुष्तिया
  कुसवन
  कुसाजी भोंसले
  कुसुगल
  कुसुंबा
  कुंहरसेन
  कुळकर्णी
  कुळिथ
  कूका
  कूटमाळी
  कूडलगी
  कूंदियन
  कूबा
  कूर्ग
  कूर्म
  कूर्मदास
  कूर्मपुराण
  कृतवर्मा
  कृति
  कृत्तिका
  कृत्तिवास
  कृप
  कृपाराम
  कृमिसमूह
  कृषिकर्म किंवा शेती
  कृष्ण
  कृष्णकवि
  कृष्णगर
  कृष्णदत्त
  कृष्णदयार्णव
  कृष्णदास
  कृष्णदासमुद्गल
  कृष्णदेवराय
  कृष्णदेव होयसळ
  कृष्णद्वैपायन
  कृष्णनाईक वरंगळकर
  कृष्णमूत्र ज्वर
  कृष्ण याज्ञवलकी
  कृष्णराजपेठ
  कृष्णराव खटावकर
  कृष्णराव बल्लाळ काळे
  कृष्णाकुमारी
  कृष्णागिरी
  कृष्णा जिल्हा
  कृष्णाजी कंक
  कृष्णाजी त्रिमल
  कृष्णाजी नाईक जोशी
  कृष्णाजी भास्कर
  कृष्णाजी विनायक सोहोनी
  कृष्णा नदी
  कृष्णान्वक
  केअर्नस, जॉन एलियट
  केइ द्वीपसमूह
  केओंझर संस्थान
  केकती
  केकय
  केकरी
  केकुल फ्रेडरिक ऑगस्ट
  केंजळगड, अथवा घेरखेळज किल्ला
  केटर हेन्री
  केटी
  केटो मार्कस पो र्शि अ स
  केटो मार्कस दुसरा
  केडीझ
  केणी
  केदारनाथ
  केदारभट्ट
  केंदूर
  केंदूली
  केंद्रापारा
  केन
  केनिया
  केनिया पर्वत
  केनिलवर्थ
  केन्सिंग्टन
  केप कोस्ट
  केप टाउन
  केप प्राव्हिन्स
  केप्लर योहान
  केंब्रिज
  केरल
  केरवली
  केराढी
  केरूर
  केरो
  केलडी
  केलसी
  केला
  केल्व्हिन विल्यम थामसन लॉर्ड
  केवट
  केवडा
  केशर
  केशव
  केशवचंद्र सेन
  केशवपुर
  केशवस्वामी
  केशी
  केशोरइपाटण
  केसरिया
  केसरी
  केसरीनाथ
  केसरीय
  केसीध्वज
  केसो भिकाजी दातार
  केळ
  केळवाडा
  केळवाडी
  केळवे माहीम
  केळापुर
  केळोद
  कैकाडी
  कैकुबाद
  कैकेयी
  कैकोलन
  कैटभ
  कैथल
  कैफेंगफु
  कैमगंज
  कैमुर
  कैय्यट
  कैराण
  कैलास
  कैवर्त जात
  कैसर गंज
  कोइनिग, कार्ल रूडाल्फ
  कोइंबतूर
  कोइंब्रा
  कोइरी
  कोइल कुंतल
  कोकटनुर
  कोंकण
  कोंकणपुर
  कोंकणस्थ वैश्य
  कोंकणी
  कोंकणी भाषा
  कोकनाडा
  कोकंब
  कोका
  कोकिल
  कोकिलाव्रत
  कोको
  कोकोनॉर
  कोकोबेटें
  कोंगनोली
  कोंगाळव
  कोंगू देश
  कोच जात
  कौचाबंबा
  कोचिन
  कोचिनील किडे
  कोट
  कोंट, ऑगस्ट
  कोटकपुरा
  कोटगड
  कोटगळ
  कोटगिरी
  कोटचांदपूर
  कोटद्वार
  कोटपुतळी
  कोटा, संस्थान
  कोटा ता लु का
  कोटापल्ली
  कोटी
  कोटुमचगी
  कोटेश्वर
  कोट्टापट्टम्
  कोट्टायम्
  कोट्टारू
  कोट्टूरू
  कोट्रा किंवा सांगानी
  कोठारिया
  कोठी
  कोठी
  कोठूर
  कोड
  कोंडका
  कोंडगल
  कोंडगांव
  कोडचांद्री
  कोंडपल्ली
  कोडमगी
  कोंडविडु
  कोंडवीडू गाणदेव
  कोंडाणे
  कोंडाणें किल्ला
  कोडीनार
  कोडैकानल, ता लु का
  कोडौंग
  कोण्णूर
  कोतवाल
  कोत्रंग
  कोत्रा
  कोत्री, ता लु का
  कोथिंबीर
  कोंदिवटी लेणीं
  कोद्रु
  कोनारक
  कोनिग्जबर्ग
  कोनोल्ली कालवा
  कोन्नूर
  कोन्हे राम कोल्हटकर
  कोन्हेरराव फांकडे
  कोपनहेगन
  कोपरगाव
  कोपर्निकस निकोलस
  कोपळ
  कोपागंज
  कोप्प
  कोप्पल
  कोंबड्या
  कोबर्ग
  कोबी
  कोम-मौजे-कसबा
  कोमटी
  कोमारपाइक
  कोमिल्ल गांव
  कोयी
  कोरकई
  कोरपूट तहशील
  कोरफड
  कोरा
  कोरिंग
  कोरिया
  कोरिया संस्थान
  कोरी
  कोरूना शहर
  कोरेगांव (१)
  कोरेगांव (२)
  कोर्कू जात
  कोर्ट
  कोर्टरॉय
  कोर्डोफान
  कोयार्क लोक
  कोर्वइ
  को-हा
  कोल
  कोलकइ
  कोलगांग
  कोलघा
  कोलचिस
  कोलचेस्टर
  कोलंब, चार्लस आगस्टिन
  कोलंबस
  कोलंबस रा ज धा नी
  कोलंबिया
  कोलबेर
  कोलंबो
  कोलब्रुक
  कोलम
  कोलाचल
  कोलायन
  कोलार
  कोलार सरोवर
  कोलिकेर, रूडोल्फ आलबर्ट व्हॉन
  कोलेगल
  कोलेरिज सॅम्युअल टेलर
  कोलेरून
  कोलोन
  कोलोफोन
  कोलोरॅडो
  कोल्लंगड
  कोल्लमशक
  कोल्लैमलई
  कोल्हटकर, भाऊराव
  कोल्हा
  कोल्हाटी
  कोल्हाण
  कोल्हापूर
  कोवनो
  कोवेलंग
  कोश
  कोशिंब
  कोशी
  काशी
  कोष्टी
  कोष्ठ
  कोस
  कोसगी
  कोसम
  कोसल
  कोसीगी
  कोस्टारिका
  कोहइबाब
  कोहली
  कोहलू
  कोहळा
  कोहाट
  कोहिस्तान
  कोहीम
  कोहीर
  कोळसा
  कोळिंजन
  कोळी
  कोळीजात
  कोळ्ळीप्पाक्कई
  कौटिल्य
  कौण्डिन्य
  कौण्डिन्यपुर
  कौपर, वि ल्य म
  कौरव
  कौल
  कौशांबी
  कौषीतकी, ब्रा ह्म ण
  कौसल्या
  क्यबिन
  क्यवक्कू
  क्यान्डू, मेजर टी
  क्युरी, पेरी व मॅडम
  क्युरेषी
  क्यूबा
  क्यूमी
  क्यैकटो
  क्यैकमराव
  क्यैकलत
  क्यैक्कमी
  क्यैंगटन
  क्यैंगलोन
  क्यैंधकम
  क्योनपिआव
  क्यौकपदौंग
  क्यौकप्यू
  क्यौकक्यी
  क्यौक्तन
  क्यौक्ता
  क्यौक्से
  क्यौगोन
  क्रॅकौ
  क्रतु
  क्रप आल्फ्रेड
  क्रमवंत
  क्रायसीन
  क्रॉय सेंट
  क्राँस्टाट
  क्रियावाद
  क्रिसा
  क्रीट
  क्रूगर
  क्रून्स्टाड
  क्रेक
  क्रेसी
  क्रोपॉटकिन
  क्रोमाइट
  क्रौंचद्वीप
  क्लाइव्ह
  क्लासिअस, रूडाल्फ जुलिअस इम्यान्युएल
  क्लोजपेट
  क्लोरोफार्म
  क्विटो
  क्विबेक
  क्विलान
  क्वीन्स्टौन
  क्वीन्सलंड
  क्वील्हानी
  क्वेकर पंथ
  क्वेटापिशीन
  क्वेटा
 
  खगरिया
  खंगार
  खगौल
  खजुराहो
  खजुवा
  खजुहा
  खजूर
  खझर
  खटाव
  खटौली
  खट्वांग
  खंड
  खडक, ओ ळ ख
  खडकवासलें तलाव
  खडकी
  खंडगिरी
  खंडायत
  खंडाळ
  खंडाळा
  खडीचा दगड
  खडीचें काम
  खंडपरा
  खंडेराव गायकवाड
  खंडेराव गुजर
  खंडेराव दाभाडे
  खंडेराव हरि
  खंडेराव होळकर
  खंडेलवाल
  खंडेला
  खंडोजी माणकर
  खंडो बल्लाळ
  खंडोबा
  खतें

 

 

   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .