प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग दहावा : क ते काव्य
        
कावळा - पक्षिवर्गातील हा प्राणी सर्वांच्या पूर्ण परिचयाचा आहे.  हा मोठा धूर्त, विलक्षण धीट आणि लोंचट असतो.  आपल्या खादाड स्वभावानें तो सर्वांस अगदी भंडावून सोडतो.  कावळ्यांत मृतात्मा वास करितो, अशी हिंदु लोकांची समजूत आहे  म्हणून और्ध्वदेहिक विधीमध्यें दहाव्या दिवशी पिंडदानप्रसंगी अर्पण केलेल्या भाताच्या पिंडास कावळ्याने स्पर्श केला असतां तो मृतात्म्यास पोंचतो अशी श्रद्धाळू हिंदूंची समजू आहे.  कांहीच्या मतें ही हिंदु कल्पना देवकोपासनेचा अवशेष होय.  पुष्कळ रानटी जातीतून अशाच काल्पना दिसतात.
    
काकदृष्टि, काकतालीय न्याय, काकदंतपरीक्षा इत्यादि वाक्प्रचारांतून यानें आपल्या अंगच्या गुणांची जाणीव विद्वान पंडितांनांहि करून दिली असल्याचें दृष्टोत्पत्तीस येतें.
    
मृत जनावरांचे सडकें मांस, झाडवरील कृमी, कीटक, सर्व प्रकारचें धान्य, वृक्षांची उपयोगी व निरूपयोगी फळें हें त्याचें खाद्य होय.  प्रसंग पडल्यास कावळे पुष्कळदां घारीचाहि पाठलाग करतांनां आढळून येतात.
    
काकमैथुन पाहिल्यास सहा महिन्यांत मृत्यू येतो ही खुळी समजूत पुष्कळ लोक उराशी बाळगितात.  कावळे पासाळ्याच्या आरंभी वर्षांतून एकदांच दोन अंडी घालतात, व सुमारें दोन अडीच महिन्यांत त्यांची पिलें मोठी होऊन उडूंहि लागतात.  हे दरवर्षी नवें घरटें करतात.  जागा मात्र पुष्कळ वेळां पूर्वीचीच पसंत करतात.  कावळ्याच्या घरट्यांत कोकीळ आपली अंडी घालते व कावळी ती उबविते अशी समजूत आहे.  कावळा हजार वर्षे जगतो किंवा त्याला एका वेळी एकाच डोळ्यानें दिसतें  वगैरे आपल्या जुन्या समजुती चुकीच्या आहेत.
    
साध्या कावळ्याचा रंग मानेभोवती फिका असतो.  डोमकावळा हा साध्या कावळ्याहून थोडा मोठा, राकट व मजबूत असून त्याचें सर्वांग काळेंभोर असतें.  द्वाडपणांत दोन्ही जाती एकाच मासल्याच्या आहेत.  कावळ्याचें मांस शिकारी पक्ष्यांना घालतात.  नाकाडोळ्याचे वैदूहि कावळे मारून खातात.
    
यूरोपांत कावळ्याच्या मुख्य दोन जाती आहेत.  एक कॅरिअन अथवा काळा कावळा व दुसरी हूडेड अथवा पांढरा कावळा.  कॅरिअन कावळा हिंदुस्थानांतील कावळ्यापेक्षां आकारानें थोडा मोठा, परंतु स्वभावानें त्यासारखाच असतो.  वाटेल त्या प्राण्याचें सडकें मांस हें त्याचें भक्ष्य होय.  तें नच मिळाल्यास नुसत्या कृमिकीटकांवर देखील तो राहूं शकतो.  पिकलेली चेरी फळें व अक्रोड यांचा तो खूप फडशा उडवितो.  हा उंच झाडावर काटक्यांचे घरटें बांधतो.  याची मादी वर्षांतून एकदां चारपांच अंडी घालते.  कदाचित त्यांचा कशानें तरी नाश झाल्यास ती पुनः घालते.  पांढरा कावळा याच्यापेक्षां लहान पण स्वभावानें अति क्रूर असतो.  याचें डोकें काळें असून सर्वांग करड्या रंगाचे असतें.  लहान लहान कोकरांचे व साधल्यास घोड्यांचेहि डोळे फोडून खाण्यास हा कमी करती नाही.  या दोन जातीत भेसळ होऊन नवीन उत्पत्ति नेहमी होत असते.  फेरोई बेटांतील कांही भागांत हजारों कावळे तास तास एकत्र जमून आळापाळीनें शब्द करतात व शेवटी पहावें तों एखाददुसरा कावळा त्या जागी मरून पडलेला आढळतो.  यावरून तेथील लोकांची अशी समजूत झाली आहे की, जातींतील अपराध्यास देहांत प्रायश्चित देण्यासाठीं या सभा भरत असतात !
    
या दोन जातींखेरीज रूक, रॅव्हन, डो, पै, जय वगैरे काकजाती यूरोपांत प्रसिद्ध आहेत.  रूक हा ब्रिटिश बेटांत विशेषेंकरून आढळतो.  रॅव्हन अथवा डोमकावळा हा दोन फूट लांबीचा असून त्याचे पंख चार फूट लांब पसरतात.  याचा विशेष हा आहे कीं माणसाच्या अवाजाची बरोबर नक्कल करण्यांत हा मोठा चतुर असतो.  यामुळें हौशी लोक यास बाळगतात व बोलावयास शिकवितात.  हा साधारणपणे सर्वत्र आढळतो.  आफ्रिकेंत एक मुढ्या म्हणजे डोकीवर पिसें नसलेल्या कावळ्याची जात आहे.  अमेरिकेंत मासे खाणारा कावळा असून तो नद्या व तळी धुंडीत असतो.  अॅंबिसीनियामधील कावळ्याची चोंच लांबच लांब व भक्कम अशी असते.  फिलीपाईनमधील कावळे दिसण्यांत फार सुंदर दिसतात.  त्यांच्या मस्तकावर मोराप्रमाणें तुरा असून तो त्यास मर्जीप्रमाणें उभारतां येतो.

   

खंड १० : क - काव्य  

 

  कंक

  कंकनहळळी

  कंकर
  ककुत्स्थ
  ककुर
  कंकोळ
  कक्कलन
  कंक्राळा
  कंक्राळा किल्ला
  कॅक्स्टन
  कग्नेली
  कच
  कंचिनेग्लुर
  कचिवि
  कचेरा
  कचेश्वर
  कचोरा
  कच्छ
  कच्छचें रण
  कच्छी
  कच्छी बडोदे
  कच्छी मेमन
  कंजर
  कंजरडा
  कंजामलाय
  कॅझेंबे
  कटक
  कँटन
  कटनी
  कँटरबरी
  कटास
  कटोसन
  कट्टगेरी
  कट्रा
  कठा
  कठुमर
  कठोडिया
  कडधान्यें
  कडान
  कडाप्पा
  कडा-लिंगी
  कडाळी
  कडिया
  कँडिया
  कडी
  कँडी
  कडुर
  कडुस
  कडूस
  कडूजिरें
  कडूनिंब
  कडेगांव
  कडेपुर
  कंडेरा
  कडैयनलूर
  कडोळी
  कडौरा
  कणाद
  कणावार
  कणिक
  कणियान
  कणेथी
  कणेर
  कण्णेश्वर
  कण्व
  कण्वल्ली
  कण्विसिद्गेरी
  कण्हेर
  कण्हेर किल्ला
  कण्हेर खेड
  कतारिया
  कथील
  कॅथे
  कॅथेराइन
  कदन
  कदंब आणि कादंब
  कदम इंद्रोजी
  कदम कंठाजी
  कदरमंदलगी
  कंदाहार
  कंदियारो
  कंदुकुर
  कदुपत्तन
  कद्रा
  कद्रु
  कंधकोट
  कंधार
  कनक
  कनकफळ 
  कनकमुनि
  कनक्कन
  कनखल
  कॅनन व कॅननाइट
  कनमडी
  कनि
  कॅनि
  कॅनिआ
  कॅनिंगपोर्ट
  कॅनिझारो स्टानिस्लास
  कॅनि
  कनेत
  कनोजचें राज्य
  कनोरा
  कॅनोव्हास
  कनौंग
  कन्नड
  कन्फ्युशिअस
  कन्याकुमारी
  कन्यागत
  कन्सस
  कन्हरगांव जमीनदारी
  कन्होली
  कपडवंज
  कंपनी
  कॅपरनेअम
  कंपली
  कॅपाडोशिआ
  कपालक्रिया
  कपिल
  कपिलमुनि
  कपिलर
  कपिलवस्तु
  कपिलाषष्ठी
  कपिली नदी
  कॅपुआ
  कपुरथळा
  कॅपो
  कपोक
  कॅप्रीव्ही
  कफ
  कबंध
  कंबर
  कबीर
  कबीरपंथी
  कबीर-वट
  कबीरवाल
  कंबोडिया
  कब्बालदुर्ग
  कब्बालिगर
  कंब्राय
  कमधिया
  कमरुद्दीनखान
  कमल
  कमलगड
  कमलगड किल्ला
  कमलाकर
  कमलाकरभट्ट
  कमा
  कमातापूर
  कमार
  कमाल
  कमालपुर
  कमासिन
  कमुदी
  कॅमेरिनो
  कमैंग
  कम्मा
  कम्माल
  कय्यट
  कर
  करकंब
  करकुंब
  करछना
  करंज
  करंजगांव
  करजगी
  करटोली
  करण
  करणकमलमार्तंड
  करणगड
  करणपाली
  करणप्रकाश
  करणवाघेला
  करणोत्तम
  करतोया
  करनाली
  करबला
  करमगड
  करमाळें
  करवंद
  करवली
  करहल
  कॅराकस
  कराची
  कराडी
  करार
  करारी
  कराष्टमी
  कॅरिअन
  करिआन
  कॅरिबी बेटें
  कॅरिसब्रूक
  करीमखान
  करीमगंज
  करीमनगर
  करुंगुळी
  करूर
  कॅरे, हेनरी चार्लस
  करेण
  करेण्णी
  करैया
  करोड
  करोर लाल इसा
  कर्कवॉल
  कर्कोट
  कर्ज
  कर्जत
  कर्डी
  कर्डे
  कर्ण
  कर्णक
  कर्णप्रयाग
  कर्णप्रावरण
  कर्णफुली
  कर्णभूषणें
  कर्णराज
  कर्णसुवर्ण
  कर्णाटक
  कर्तारपूर
  कर्दम
  कर्नलगंज
  कर्नाळ
  कर्नाळा किल्ला
  कर्नाळी
  कर्नूल
  कर्नूल-कडाप्पा कालवा
  कर्ब
  कर्मद
  कर्मनाशा
  कर्ममार्ग
  कर्मयोग
  कर्मवाद
  कर्माकर्मविचार
  कर्मान
  कर्वट
  कर्‍हाड
  कर्‍हेपठार
  कलइत
  कलकत्ता
  कलंकी
  कलंगा
  कलंगा डोंगर
  कलगीतुरा
  कलघटगी
  कलचुरी
  कलथ-थलइ
  कलदन
  कलबगूर
  कलबुर्गे
  कलम
  कलमदाने
  कलमाडु
  कलमेश्वर
  कलरायण डोंगर
  कलले
  कलश
  कलसिया
  कलहंडी
  कलहारि
  कला
  कलात
  कलात-इ-घिलझई
  कलादगी
  कॅलामेटा
  कलाल
  कलावंत
  कलावंतखातें
  कलि
  कलिंग
  कलिंगड
  कलिंगपट्टम
  कलित
  कलियुग
  कलियुगवर्ष
  कलुगुमलइ
  कलुशा
  कॅले
  कलेवल
  कलेवा टाउनशिप
  कल्पना
  कल्पनासाहचर्य
  कल्पसूत्रें
  कल्माषपाद
  कल्याण
  कल्याणगोसावी
  कल्याणद्रुग
  कल्याणपुर
  कल्याणमल्ल
  कल्याणी
  कल्लाकुर्चि
  कल्लादनार
  कल्लार
  कल्लोळ
  कल्वकुर्ती
  कॅल्व्हिन जॉन
  कल्हण
  कवकरीक
  कवचधरवर्ग
  कवठ
  कवध
  कवनाई किल्ला
  कवराई
  कवर्धा
  कवलापूर
  कवलिन
  कवष
  कवार अथवा कंवर
  कवि
  कविजंग
  कविरोंडो
  कॅव्हेंडिश हेनरी
  कश्यप
  कंस
  कसबा
  कसबी
  कॅसलबार
  कॅसलरॉक
  कसाई
  कसाईखाना
  कॅसांब्लाका
  कसेई
  कसौली
  कॅस्टेलर ई रिपोल एमिलिओ
  कस्तुरी व कस्तुरीमृग
  कहरोर
  कहळूर
  कहार
  कहूत
  कहोळ
  कळंब
  कळंबेश्वर
  कळम
  कळमनूरी
  कळवण
  कळस
  कळसा
  कळसूबाई
  कळसूत्री बाहुल्या
  कळानौर
  कळ्ळिकोटा आणि अंतगड
  कळ्ळूर
  काकडशिंगी
  कांकडी
  काकतीय
  काकर
  काकसि आली
  कांकेर
  कॉकेशस पर्वत
  काकोरी
  कांक्रेज
  कांक्रोली
  काखंडकी
  कागद
  कागवाड
  कागल
  कागान अथवा खागान
  कांगारू
  कागिरी
  कांगो
  कांगो फ्रीस्टेट
  काग्निआर्ड डी लाटोअर, चार्लस
  कांग्रा
  काँग्रीव्ह विल्यम
  कांच
  कांचकागद
  कांचन
  कांचनगंगा
  कांचना किल्ला
  काचार
  काचिन
  काची
  कांचुलिया
  कांचोळा
  काजवा
  कांजिण्या
  कांजीवरम्
  काजू
  कॉटन सर हेन्री
  काटमांडू
  काटवा
  काटोडिया
  काटोल
  काठी लोक
  काठेवाड
  काठेवाडी
  काठोर
  कांडू
  काण्व घराणें
  काण्वशाखा
  कात
  कातकरी
  कांतकाम
  कातडीं
  कांतनगड
  कातांगा
  कातारी
  कांतिगेल
  कातिया
  कात्यायन
  कांत्रा किल्ला
  कांथकोट
  काथगोदाम
  काथर वाणी
  काथारिया
  काथौन
  काथ्रोटा
  कादंब कवि
  कादंबरी
  कादंबरी, बाणभट्टीय
  कांदलूर
  कांदा
  कादिर
  कादिराबाद
  कादिरि
  कादीपुर
  कांदी संस्थान
  कादोद
  काद्रोली
  कांधळा
  कानगी
  कानगुंडी
  कानडा
  कानडा उत्तर
  कानडा दक्षिण
  कानडी वाङ्‌मय
  कानपूर
  कानफाटे
  कानमैल
  कानलदे
  कॉनवे
  कानाचे रोग
  कानानोर
  कानिकर
  कानिगिरी
  कानीफनाथ
  कानोर
  कानौद
  कान्ट इम्यान्युएल
  कान्टन जॉन
  कान्यकुब्ज
  कान्स्टंटा
  कॉन्स्टन्टाईन
  कान्स्टन्टाईन दि ग्रेट
  कॉन्स्टन्स
  कान्स्टन्स
  कान्स्टान्टिनोपल
  कान्हिरा किल्ला
  कान्हीरा खेडें
  कान्हेरी
  कान्होजी आंग्रे
  कान्होजी भोंसले
  कान्हो पाठक
  कान्होपात्रा
  काप
  कापडवंज
  कापशी
  कापालिक
  कांपिली
  कांपिल्य
  कापुसतळणी
  कापू
  कापूर
  कापूस
  काँपेन
  कॉप्ट
  काफा
  काफिरकोट
  काफिरलोक
  काफिरिस्तान
  कॉफी
  काफीखान
  काफ्रारिया
  काबरा
  काबूर
  काबूल
  काबूल नदी
  काबूल नदीचा कालवा
  कांबोज
  कांबोह
  काम, कामदेव
  कामकार
  कामगारहितवर्धक सभा
  कामटा-राजौला
  कामटी शहर
  कामठा
  कामठी
  कामतीलांग
  कामद
  कामंदक
  कामधेनु
  कामन
  कामबक्ष
  कामरगांव
  कामरान
  कामरूप
  कामरेज
  कामली
  कामशास्त्र
  कामश्चाटका
  कामाख्य अथवा कामाक्षी
  कामाठी
  कामारेड्डीपेठ
  कामार्‍हाटी
  कामालिया
  कामेरालिझम
  कामेरून
  काम्यकवन
  कायगावकर
  कायदा
  कायनकुलम
  कायर
  कायल
  कायलपट्टणम्
  कायस्थ
  काये
  कायेनी
  कारकळ
  कारंजा
  कारडगी
  कारडी
  कारडोना
  कारलें
  कारवान
  कारवार
  कारवाल, करौल
  कारवी
  कारस्कर
  काराकुल
  काराकोरम
  कारामुंगी
  कारिकल
  कॉरिन्थ
  कॉरेली, मेरी
  कारेवक्कल
  कारैकुडी
  कारोमान्डल किनारा
  कॉर्क
  कार्डिफ
  कार्तवीर्य
  कार्तागो
  कार्तिकस्वामी
  कार्थेज
  कॉर्नवालीस
  कार्नू मेरी आलेरे
  कॉर्नेजी अॅंड्रयू
  कार्नो, सादी निकोलस लिओनार्ड
  कार्पेथियन पर्वत
  कार्लस्क्रोना
  कार्लस्टाट
  कार्लाइल
  कार्लाइल टॉमस
  कार्लें
  कार्वेटिनगर
  कालकेय
  कालगणना
  कालंदर
  कालना
  कालनेमी
  कालमक
  कालयवन
  कालरा
  कालवे
  कालसी
  कालसेडान
  कालहस्ती
  कालाटिआ
  कालिकत
  कालिकापुराण
  कालिंगी
  कालिंजर
  कालिंजी, कालिंगी
  कालिदास
  कालिंदी
  कालिंदी नदी
  कालिंपोंग
  कालिमिर
  कालिया
  काली
  कालीघाट
  काली फ्लॉवर
  काले
  कालोल
  काल्का
  काल्पी
  कावळा
  कावळी
  कावीळ
  कावेरी
  कावेरीपट्टणम
  कावेरीपाक
  कावेल्ली व्यंकट बोरय्या
   काव्य
   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .