प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग दहावा : क ते काव्य

कब्बालिगर - (कब्बेर, कब्लिगेर) एकंदर लो.सं. (१९११) ७९९१६.  यांची वस्ती मुंबई व मद्रास इलाख्यांत आहे.  मुंबई इलाख्यांतच सुमारें ६० हजार कब्बालिगर आहेत.  कर्नाटक, कानडा जिल्हा, भीमा, कृष्णा व गंगावली ह्या नद्यांच्या कांठचा प्रदेश यांत हे आढळतात.  हे तेलगु भाषा बोलतात व यांमध्यें लग्नसमारंभीं द्रविडांप्रमाणें हालागाम व धारे हे संस्कार करितात.  यावरून ते मूळचे मद्रासमधील बेलारी जिल्ह्याचे रहिवाशी असावे असें दिसतें.  कानडामधील अब्बी (कब्बालिगर) यांमध्यें देवकें आहेत.  कोठें कोठें या जातीचे लोक ब्राह्मणाप्रमाणें गोत्रेंहि लावूं लागले आहेत.  या जातींत पुष्कळ मुली अविवाहित राहून वेश्यांचा धंदा करितात, त्याचप्रमाणें काडी मोडलेल्या बायकाहि हाच धंदा करितात.

लिंगायत, जैन, मराठे इत्यादि उच्च जातीचे लोक हे आपल्या जातींत घेतात.  मासे धरणें, होड्या चालविणें व पालख्या वाहणें हे त्यांचे परंपरागत धंदे होत.  रहाण्याच्या ठिकाणावरून यांत कर्नाटकी व कानडे असे दोन भाग झालेले आहेत.

कर्नाटकी कब्बालिगर - यांमध्यें अकरा पोटभाग असून त्यांच्यांत बेटीव्यवहार होत नाहींत.  यांची बेडग नांवाचीं १०१ कुळें आहेत.  आतेबहीण व मामेबहीण यांच्याशीं विवाहसंबंध हे करतात.  मुलींचीं लग्नें बालपणी व प्रौढपणीं होता.  मुलाचा बाप मुलीबद्दल १२ ते १०० रु. पर्यंत तेरु (शुल्क) देतो.  नवराबायकोचे हात मुलीचा मामा जुळवितो व त्यांवर पाणी घालतो.  या संस्कारास ''धारे'' संस्कार हें नांव आहे.  पुनर्विवाह व घटस्फोट या दोन्ही चाली यांच्यामध्यें रूढ आहेत.  हे लोक मांस खातात व दारूहि पितात.  भरमाप्पा, बसवन्ना, ओपली, परमानंद, वीरभद्र, भवानी इत्यादि यांच्या कुलदेवता आहेत.  विवाहसंस्कार ब्राह्मण चालवितात व क्रियासंस्कार जंगम अथवा जातपुढारी चालवितात.  मनुष्य मृत झाल्यापासून ५ व्या किंवा इतर विषम महिन्यांत सोनाराकडून मेलेल्या माणसाचा मुखवटा अगर (स्त्री असल्यास) शंक्वाकृति पात्र तयार करून आणतात व तें देवांमध्यें ठेवतात.  

परसगड तालुक्यांतील कब्बालिगर लोकांच्या खेड्यांचें वर्ग केले असून त्या प्रत्येकांवर ''कट्टीमानी'' हा अधिकारी नेमलेला असतो.  या लोकांचा गुरु आनेगुंडी येथें रहात असून त्याला जातीसंबंधीं प्रश्नांचे निकाल क्वचितच द्यावे लागतात.

बेळगांव तालुक्यांत १०-१२ खेड्यांवर कब्बालिगर लोकांचा एक पटेल असून त्याचे प्रतिनिधी प्रत्येक खेड्यांत असतात.  अपराधांबद्दल बहुधां दोन रुपयांवर दंड होत नाहीं.  पटेल व इतर सभासदांनीं एकमतानें निकाल दिला नाहीं तर संकेश्वर स्वामींचा प्रतिनिधी ''बेळगांव येथील मराठा पटेल'' हा निकाल देतो.

कानडे अब्बी - यांमध्यें देवकानुसार आनेवाली व गंगावली असे दोन वर्ग आहत.  आनेबाला लोकांचें देवक हत्ती हें असून तें हस्तिदंती दागिने घालीत नाहींत.  गंगावली लोक गंगावली नदीची पूजा करतात.  बसव व गंगावली देवी यांचीच मुख्यत्वेंकरून ते पूजा करतात.  हे लोक सर्व लिंगायत सण पाळतात.  यांचे उपाध्ये जोशी व हविक ब्राह्मण हे होत.  विवाहित माणसांच्या प्रेतांनां अग्नि देण्यांत येतो इतरांनां पुरण्यांत येतें.

कानडा जिल्ह्यांतील अंबिग लोकांच्या प्रत्येक खेड्यांत एक 'बुधवंत' नांवाचा अधिकारी नेमलेला असून तो खेड्यांतील पुढार्‍यांच्या संमतीनें बारीकसारीक प्रश्नांचे निकाल देतो.  बुधवंताच्या हाताखाली ''कोलकर'' हा अधिकारी असतो व त्याचें काम सभा बोलावण्याचें असतें.

मुख्य बुधवंत ''म्हेत्री'' याचा अधिकार जातीच्या सर्व लोकांवर असतो.  म्हेत्री व बुधवंत यांच्या जागा परंपरागत असतात.  परंतु या अधिकार्‍यांची वर्तणूक चांगली नसल्यास गोकर्ण येथील शृंगेरी मठाचा प्रतिनिधी ''पारपत्यागर'' याच्या संमतीनें लोकांनां या अधिकार्‍यांनां काढून टाकतां येतें.  गंगावली देवळानिमित्त प्रत्येक कुटुंबाला १॥ आणा प्रमाणें वार्षिक वर्गणी द्यावी लागते.

   

खंड १० : क - काव्य  

 

  कंक

  कंकनहळळी

  कंकर
  ककुत्स्थ
  ककुर
  कंकोळ
  कक्कलन
  कंक्राळा
  कंक्राळा किल्ला
  कॅक्स्टन
  कग्नेली
  कच
  कंचिनेग्लुर
  कचिवि
  कचेरा
  कचेश्वर
  कचोरा
  कच्छ
  कच्छचें रण
  कच्छी
  कच्छी बडोदे
  कच्छी मेमन
  कंजर
  कंजरडा
  कंजामलाय
  कॅझेंबे
  कटक
  कँटन
  कटनी
  कँटरबरी
  कटास
  कटोसन
  कट्टगेरी
  कट्रा
  कठा
  कठुमर
  कठोडिया
  कडधान्यें
  कडान
  कडाप्पा
  कडा-लिंगी
  कडाळी
  कडिया
  कँडिया
  कडी
  कँडी
  कडुर
  कडुस
  कडूस
  कडूजिरें
  कडूनिंब
  कडेगांव
  कडेपुर
  कंडेरा
  कडैयनलूर
  कडोळी
  कडौरा
  कणाद
  कणावार
  कणिक
  कणियान
  कणेथी
  कणेर
  कण्णेश्वर
  कण्व
  कण्वल्ली
  कण्विसिद्गेरी
  कण्हेर
  कण्हेर किल्ला
  कण्हेर खेड
  कतारिया
  कथील
  कॅथे
  कॅथेराइन
  कदन
  कदंब आणि कादंब
  कदम इंद्रोजी
  कदम कंठाजी
  कदरमंदलगी
  कंदाहार
  कंदियारो
  कंदुकुर
  कदुपत्तन
  कद्रा
  कद्रु
  कंधकोट
  कंधार
  कनक
  कनकफळ 
  कनकमुनि
  कनक्कन
  कनखल
  कॅनन व कॅननाइट
  कनमडी
  कनि
  कॅनि
  कॅनिआ
  कॅनिंगपोर्ट
  कॅनिझारो स्टानिस्लास
  कॅनि
  कनेत
  कनोजचें राज्य
  कनोरा
  कॅनोव्हास
  कनौंग
  कन्नड
  कन्फ्युशिअस
  कन्याकुमारी
  कन्यागत
  कन्सस
  कन्हरगांव जमीनदारी
  कन्होली
  कपडवंज
  कंपनी
  कॅपरनेअम
  कंपली
  कॅपाडोशिआ
  कपालक्रिया
  कपिल
  कपिलमुनि
  कपिलर
  कपिलवस्तु
  कपिलाषष्ठी
  कपिली नदी
  कॅपुआ
  कपुरथळा
  कॅपो
  कपोक
  कॅप्रीव्ही
  कफ
  कबंध
  कंबर
  कबीर
  कबीरपंथी
  कबीर-वट
  कबीरवाल
  कंबोडिया
  कब्बालदुर्ग
  कब्बालिगर
  कंब्राय
  कमधिया
  कमरुद्दीनखान
  कमल
  कमलगड
  कमलगड किल्ला
  कमलाकर
  कमलाकरभट्ट
  कमा
  कमातापूर
  कमार
  कमाल
  कमालपुर
  कमासिन
  कमुदी
  कॅमेरिनो
  कमैंग
  कम्मा
  कम्माल
  कय्यट
  कर
  करकंब
  करकुंब
  करछना
  करंज
  करंजगांव
  करजगी
  करटोली
  करण
  करणकमलमार्तंड
  करणगड
  करणपाली
  करणप्रकाश
  करणवाघेला
  करणोत्तम
  करतोया
  करनाली
  करबला
  करमगड
  करमाळें
  करवंद
  करवली
  करहल
  कॅराकस
  कराची
  कराडी
  करार
  करारी
  कराष्टमी
  कॅरिअन
  करिआन
  कॅरिबी बेटें
  कॅरिसब्रूक
  करीमखान
  करीमगंज
  करीमनगर
  करुंगुळी
  करूर
  कॅरे, हेनरी चार्लस
  करेण
  करेण्णी
  करैया
  करोड
  करोर लाल इसा
  कर्कवॉल
  कर्कोट
  कर्ज
  कर्जत
  कर्डी
  कर्डे
  कर्ण
  कर्णक
  कर्णप्रयाग
  कर्णप्रावरण
  कर्णफुली
  कर्णभूषणें
  कर्णराज
  कर्णसुवर्ण
  कर्णाटक
  कर्तारपूर
  कर्दम
  कर्नलगंज
  कर्नाळ
  कर्नाळा किल्ला
  कर्नाळी
  कर्नूल
  कर्नूल-कडाप्पा कालवा
  कर्ब
  कर्मद
  कर्मनाशा
  कर्ममार्ग
  कर्मयोग
  कर्मवाद
  कर्माकर्मविचार
  कर्मान
  कर्वट
  कर्‍हाड
  कर्‍हेपठार
  कलइत
  कलकत्ता
  कलंकी
  कलंगा
  कलंगा डोंगर
  कलगीतुरा
  कलघटगी
  कलचुरी
  कलथ-थलइ
  कलदन
  कलबगूर
  कलबुर्गे
  कलम
  कलमदाने
  कलमाडु
  कलमेश्वर
  कलरायण डोंगर
  कलले
  कलश
  कलसिया
  कलहंडी
  कलहारि
  कला
  कलात
  कलात-इ-घिलझई
  कलादगी
  कॅलामेटा
  कलाल
  कलावंत
  कलावंतखातें
  कलि
  कलिंग
  कलिंगड
  कलिंगपट्टम
  कलित
  कलियुग
  कलियुगवर्ष
  कलुगुमलइ
  कलुशा
  कॅले
  कलेवल
  कलेवा टाउनशिप
  कल्पना
  कल्पनासाहचर्य
  कल्पसूत्रें
  कल्माषपाद
  कल्याण
  कल्याणगोसावी
  कल्याणद्रुग
  कल्याणपुर
  कल्याणमल्ल
  कल्याणी
  कल्लाकुर्चि
  कल्लादनार
  कल्लार
  कल्लोळ
  कल्वकुर्ती
  कॅल्व्हिन जॉन
  कल्हण
  कवकरीक
  कवचधरवर्ग
  कवठ
  कवध
  कवनाई किल्ला
  कवराई
  कवर्धा
  कवलापूर
  कवलिन
  कवष
  कवार अथवा कंवर
  कवि
  कविजंग
  कविरोंडो
  कॅव्हेंडिश हेनरी
  कश्यप
  कंस
  कसबा
  कसबी
  कॅसलबार
  कॅसलरॉक
  कसाई
  कसाईखाना
  कॅसांब्लाका
  कसेई
  कसौली
  कॅस्टेलर ई रिपोल एमिलिओ
  कस्तुरी व कस्तुरीमृग
  कहरोर
  कहळूर
  कहार
  कहूत
  कहोळ
  कळंब
  कळंबेश्वर
  कळम
  कळमनूरी
  कळवण
  कळस
  कळसा
  कळसूबाई
  कळसूत्री बाहुल्या
  कळानौर
  कळ्ळिकोटा आणि अंतगड
  कळ्ळूर
  काकडशिंगी
  कांकडी
  काकतीय
  काकर
  काकसि आली
  कांकेर
  कॉकेशस पर्वत
  काकोरी
  कांक्रेज
  कांक्रोली
  काखंडकी
  कागद
  कागवाड
  कागल
  कागान अथवा खागान
  कांगारू
  कागिरी
  कांगो
  कांगो फ्रीस्टेट
  काग्निआर्ड डी लाटोअर, चार्लस
  कांग्रा
  काँग्रीव्ह विल्यम
  कांच
  कांचकागद
  कांचन
  कांचनगंगा
  कांचना किल्ला
  काचार
  काचिन
  काची
  कांचुलिया
  कांचोळा
  काजवा
  कांजिण्या
  कांजीवरम्
  काजू
  कॉटन सर हेन्री
  काटमांडू
  काटवा
  काटोडिया
  काटोल
  काठी लोक
  काठेवाड
  काठेवाडी
  काठोर
  कांडू
  काण्व घराणें
  काण्वशाखा
  कात
  कातकरी
  कांतकाम
  कातडीं
  कांतनगड
  कातांगा
  कातारी
  कांतिगेल
  कातिया
  कात्यायन
  कांत्रा किल्ला
  कांथकोट
  काथगोदाम
  काथर वाणी
  काथारिया
  काथौन
  काथ्रोटा
  कादंब कवि
  कादंबरी
  कादंबरी, बाणभट्टीय
  कांदलूर
  कांदा
  कादिर
  कादिराबाद
  कादिरि
  कादीपुर
  कांदी संस्थान
  कादोद
  काद्रोली
  कांधळा
  कानगी
  कानगुंडी
  कानडा
  कानडा उत्तर
  कानडा दक्षिण
  कानडी वाङ्‌मय
  कानपूर
  कानफाटे
  कानमैल
  कानलदे
  कॉनवे
  कानाचे रोग
  कानानोर
  कानिकर
  कानिगिरी
  कानीफनाथ
  कानोर
  कानौद
  कान्ट इम्यान्युएल
  कान्टन जॉन
  कान्यकुब्ज
  कान्स्टंटा
  कॉन्स्टन्टाईन
  कान्स्टन्टाईन दि ग्रेट
  कॉन्स्टन्स
  कान्स्टन्स
  कान्स्टान्टिनोपल
  कान्हिरा किल्ला
  कान्हीरा खेडें
  कान्हेरी
  कान्होजी आंग्रे
  कान्होजी भोंसले
  कान्हो पाठक
  कान्होपात्रा
  काप
  कापडवंज
  कापशी
  कापालिक
  कांपिली
  कांपिल्य
  कापुसतळणी
  कापू
  कापूर
  कापूस
  काँपेन
  कॉप्ट
  काफा
  काफिरकोट
  काफिरलोक
  काफिरिस्तान
  कॉफी
  काफीखान
  काफ्रारिया
  काबरा
  काबूर
  काबूल
  काबूल नदी
  काबूल नदीचा कालवा
  कांबोज
  कांबोह
  काम, कामदेव
  कामकार
  कामगारहितवर्धक सभा
  कामटा-राजौला
  कामटी शहर
  कामठा
  कामठी
  कामतीलांग
  कामद
  कामंदक
  कामधेनु
  कामन
  कामबक्ष
  कामरगांव
  कामरान
  कामरूप
  कामरेज
  कामली
  कामशास्त्र
  कामश्चाटका
  कामाख्य अथवा कामाक्षी
  कामाठी
  कामारेड्डीपेठ
  कामार्‍हाटी
  कामालिया
  कामेरालिझम
  कामेरून
  काम्यकवन
  कायगावकर
  कायदा
  कायनकुलम
  कायर
  कायल
  कायलपट्टणम्
  कायस्थ
  काये
  कायेनी
  कारकळ
  कारंजा
  कारडगी
  कारडी
  कारडोना
  कारलें
  कारवान
  कारवार
  कारवाल, करौल
  कारवी
  कारस्कर
  काराकुल
  काराकोरम
  कारामुंगी
  कारिकल
  कॉरिन्थ
  कॉरेली, मेरी
  कारेवक्कल
  कारैकुडी
  कारोमान्डल किनारा
  कॉर्क
  कार्डिफ
  कार्तवीर्य
  कार्तागो
  कार्तिकस्वामी
  कार्थेज
  कॉर्नवालीस
  कार्नू मेरी आलेरे
  कॉर्नेजी अॅंड्रयू
  कार्नो, सादी निकोलस लिओनार्ड
  कार्पेथियन पर्वत
  कार्लस्क्रोना
  कार्लस्टाट
  कार्लाइल
  कार्लाइल टॉमस
  कार्लें
  कार्वेटिनगर
  कालकेय
  कालगणना
  कालंदर
  कालना
  कालनेमी
  कालमक
  कालयवन
  कालरा
  कालवे
  कालसी
  कालसेडान
  कालहस्ती
  कालाटिआ
  कालिकत
  कालिकापुराण
  कालिंगी
  कालिंजर
  कालिंजी, कालिंगी
  कालिदास
  कालिंदी
  कालिंदी नदी
  कालिंपोंग
  कालिमिर
  कालिया
  काली
  कालीघाट
  काली फ्लॉवर
  काले
  कालोल
  काल्का
  काल्पी
  कावळा
  कावळी
  कावीळ
  कावेरी
  कावेरीपट्टणम
  कावेरीपाक
  कावेल्ली व्यंकट बोरय्या
   काव्य
   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .