प्रस्तावना खंड  

   

सूची खंड  

   
Banners
   

अक्षरानुक्रम (Alphabetical)

   

विभाग- सातवा : अर्थशास्त्र–आफ्रिका

आतार - मुंबई इलाख्याच्या बहुतेक जिल्हयांतून यांची वसति आढळतें. यांना मूळ महनुलतार असें नांव होतें पण पुढें अत्तरादि सुगांधिद्रव्यांच्या व्यापारावरून अत्तार किंवा आवतार हे नांव रूढ झालें फुटकळ सुगंधि द्रव्यें विकणारांची ही जात आहे. मुसुलमान लोकच या जातींत आढळतात.  हा धंदा करणारे हिंदूलोक तेली, गुरव आणि बेलदार जातीचे असतात. आतार हे मूळ हिंदू, असून अवरंजेबाच्या कारकीर्दीत मुसुलमान झाले आहेत. या जातीचे मुसुलमान, पिंजारी, कसाई आणि कुंजडे या जाती सोडून इतर मुसुलमानांबरोबर विवाह करतात. कासार, कलईगार, यासारख्या मुसुलमानांची व यांची जात सारखींच समजली जाते. हे हिंदू लोकांस धर्मांतर करवून जातींत घेतात. परंतु उच्च कुलें त्यांच्या बरोबर विवाहसंबंध करीत नाहींत. नवीन दीक्षा दिलेल्या माणसाची सुंता करतात. परंतु तो म्हातारा असला अथवा त्यास पुढील कातडीं नसेल तर एक विडयाचें पान गुंडाळी करून कापलें म्हणजे झालें.

वि वा ह प द्ध ति. - नहाण येण्यापूर्वी या लोकांत मुलीचें लाग्न झालेच पाहिजे. तसें न केलें तर आईबापास माणूस मारल्याचें पाप लागतें. मुलाचा बाप वधू शोधावयास निघतो आणि आपण मागणी केली असतां ती मान्य होईल असें पाहून तेथें लग्नाचा ठराव करण्याकरितां एखादी नातलब किंवा ओळखीची बाई पाठवितो. लग्नाच्या पूर्वीं मुलाला एक  'छाप' नांवाची सोन्याची किंवा रुप्याची आंगठी द्यावी लागते. या आंगठींला लहान पेल्यासारकें एक अडकण असते. ५० पासून २५० रुपयांपर्यंत मेहर ठरवितात. वधूचे आईबाप तिला स्वयंपाकाची भांडीं, बिछाना व पलंग देतात. लग्न झाल्यावर पलंगावर वधूवरास बसवून बायका गाणीं गातात, वधूवराचें प्रतिबिंब परस्परांस आरशांतून दाखवितात. वरात परत आली म्हणजे वराच्या घरातील  स्त्रिया सामोऱ्या जातात आणि वैवाहिक संबंधाच्या चेष्ठा करितात.

नंतर तामवलीमा नांवाची मेजवानी होते आणि नवीन दांपत्यांस त्याचें वय कितीहि लहान असलें तरी अंतर्गृहात कोंडून ठेवतात. यांच्या लग्नात हिंदू चालीचेंहि थोडे मिश्रण झालें आहे. मंडप बाधणें, तेल हळद वधूवराच्या आंगास चोळणें आणि कंकण बांधणें या हिंदू चाली यांच्यांत आहेत. लग्नापूर्वीं जर कुमारिकेनें पुरुषसंबंध केला आणि गर्भार झाली नाही तर तिचें लग्न यथासाग पूर्वेक्त विधीप्रमाणेंच होतें पण जर गर्भार झाली तर मूल र्होईपर्यंत लग्न थांबतें आणि मग विधवाविवाहाप्रमाणें होतें. कानीन मुलगा तिच्या बरोबर राहतो पण तिच्या नवऱ्यावर त्याचे वारसाचे काहींच हक्क नसतात. विधवेला नवरा मेल्यानंतर ४० दिवसांनी पुन्हां लग्न करतां येतें. धाकटया दिराबरोबर लग्न केले असतां हरकत नाही. दांपत्यापैकीं कोणाच्याहि इच्छेने घटस्फोट करतां येतो. आणि परस्परांचा स्वभाव न जुळला तरी घटस्फोट होतो. दोन साक्षीदारांच्या समक्ष नवऱ्यानें बायकोला मातृतुल्य म्हटलें कीं, घटस्फोट झाला. यांच्यात मामाच्या मुलीबरोबर लग्न होतें. लग्नांत काजीला सव्वा रू. किंवा पागोटें दिलें म्हणजे झालें.

चा ली री ती. - आतारी हे सुनी पंथाचे मुसुलमान आहेत, हे पीरांनां मानतात.  'शबरात' सणांत हे आपल्या पितरांच्या थडग्यावर हलवा ठेवून दिवा लावतात. हे इतर मुसुलमानांप्रमाणेंच डुकारचें मांस खात नाहींत, कुत्र्यास अपवित्र समजतात. व कोळ्यास पवित्र समजतात. कारण त्यानें गुहेच्या तोंडांपाशी जाळें घालून हसन आणि हुसेन यांचा बचाव केला. कोणी लोक पीरास गुरू समजतात. एकाच पेल्यांतून शरबत प्यालें म्हणजे शिष्य झाला. भृताशौच याच्यात मुळींच मानीत नाहींत. दारू प्याली असतां चालते. यांच्यांत कोणी गोमांस खातात व कोणी खात नाहींत. हालहाल करून प्राण्यांचे रक्त वाहूं दिल्यानंतर ते खाण्यासारखे होतात असें मानतात. फक्त मासेच याला अपवाद आहेत. वारसाचा कायदा हिंदूचाच मानितात. देवी निघाल्या असतां 'माता' पूजन करतात. बायका पडद्यांत रहात नाहींत. त्या दातांस दांतवण लावतात व अत्तरें व तंबाखू विकतात.

   

खंड ७ : अर्थशास्त्र ते आफ्रिका  

  अर्थशास्त्र

  अर्देबिल

  अर्धनारीश्वर

  अर्धमागधी
  अर्धशिशी
  अर्धांगवायु
  अर्नेज
  अर्बथनॉट जॉन
  अर्य
  अर्यंकावू
  अर्यमा
  अर्हत्
  अर्‍हेनिअस, स्वान्टे आगस्ट
  अलक
  अलकनंदा
  अलका
  अलंकार
  अलख बुलाखी
  अलखनामी
  अलगरकोविल
  अलताई पर्वत
  अलनम्यो
  अलंप्रभु
  अलफॉन्सो
  अलबा लांगा
  अलकबुकर्क अलफॉन्सो डी
  अलंबुष
  अलमगीर डोंगर
  अलमपूर
  अलमेल
  अलमोद
  अलमोरा
  अलयपूर
  अलवये
  अलवा
  अलवार संस्थान
  अलसानी पेदन्ना
  अलसिअम
  अलाउद्दीन खिलजी
  अलाउद्दिनशहा
  अलायुध
  अलावन
  अलावलपूर
  अलास्का
  अलाहाबाद
  अली आदीलशहा
  अलीखेर
  अलीगंज
  अलीगड जिल्हा (राजपुताना)
  अलीगड जिल्हा (संयुक्त)
  अलीगड तहशील
  अलीपूर
  अलीपुरा
  अलीबहादर
  अलीबाग तालुका
  अली मसजीद
  अली-राजपुर
  अलीवर्दीखान
  अलीवाल
  अलुतीबलुती
  अलुबुखार
  अलेक्झांडर झार
  अलेक्झांडर दि ग्रेट
  अलेक्झाडर पोप सहावा
  अलेक्झान्डर्सबाद
  अलेक्झांड्रिया
  अलेक्झाड्रिया ट्रोआस
  अलेप्पे किंवा अलपुलइ
  अलेप्पो
  अल्क अथवा अल्कली
  अल्कमृत्तिका
  अल्कहल (अल्कोहॉल्स)
  अल्कानेट
  अल्कांतारा
  अल्कोदें
  अल्जीरिया
  अल्जीर्स
  अल्डरशॉट
  अल्निक
  अल्पाका
  अल्बनी
  अल्बिरूनी
  अल्बेरोनि गिथुलिओ
  अल्युमिनियम
  अल्युमिनमब्रांझ
  अल्लूर
  अॅल्सेस्टर
  अल्ह
  अल्हाजन
  अवचितगड
  अवचितसुत काशी
  अवतंसक
  अवतार
  अवंति
  अवंतिवर्मा
  अवदानें
  अवधूत
  अवन
  अवनी
  अवलंबन
  अवलोकितेश्वर
  अवसरी बुद्रुक
  अवसर्पिणी
  अवा जहागीर
  अविधवा नवमी
  अविनाशीश्वर
  अव्वन कवि
  अव्वैयार
  अॅव्हबरी
  अॅव्हरोज
  अॅव्हिग्नॉन
  अॅव्हिसेन्ना
  अॅव्होगड्रो अमेडेव
  अॅशबर्टन
  अॅशबोर्न
  अशांटी
  अशीरगड
  अशोक (राजा)
  अशोक (झाड)
  अश्मदेव
  अश्मा
  अश्रुपात्रें
  अश्वगंधा
  अश्वघोष
  अश्वत्थ
  अश्वपति
  अश्वमूत्राम्ल
  अश्वमेध
  अश्वसेन
  अश्विन, अश्विनकुमार
  अश्विनी
  अष्ट उपद्वीप
  अष्टक
  अष्टका
  अष्टकुलाचल
  अष्टगंध
  अष्टग्राम
  अष्टदिग्गज
  अष्टदिग्पाल
  अष्टधातु
  अष्टनाग
  अष्टनायका
  अष्टपाद
  अष्टप्रधान
  अष्टभाव
  अष्टभैरव
  अष्टमंगल
  अष्टमहारोग
  अष्टमहासिध्दी
  अष्टमर्यादागिरी
  अष्टमांगल्य
  अष्टमी
  अष्टयोगिनी
  अष्टवसु
  अष्टवायन
  अष्टविनायक
  अष्टविवाह
  अष्टागर
  अष्टांग
  अष्टांगहृदय
  अष्टाधिकार
  अष्टाध्यायी
  अष्टान्हिक पर्व
  अष्टावक्र
  अष्टावक्रगीता
  अष्टी
  अष्टें
  असई
  असईची लढाई
  असंग
  असत्प्रतिमा-पेटिका
  असंद
  असदखान
  असदपूर
  असदितुसि
  असनसोल
  असन्शन
  असफ-उद्दौला
  असफखान
  असबस्ट
  अममंजा
  असरळी
  असरूर
  असहकारिता
  असगांव
  असिक
  असिक्नी
  असिटिलीन
  असिटोन
  असींद
  असुंदी
  असुर
  असुरदेश
  असुरजात
  असुर-बनि-पाल
  असुरिया
  असोदा नदी
  अस्करी (मिर्झा)
  अॅस्कालॉन
  अस्थिमार्दवरोग
  अस्पृश्यता
  अस्त्रा
  अस्वल
  अहमद
  अहमद खटू (शेख)
  अहमनखान बंगष
  अहमदनगर (जिल्हा)
  अहमदनगर गांव (काठेवाड)
  अहमद निझामशहा
  अहमदपूर (शरकिया)
  अहमदपूर (लम्मा)
  अहमदशहा
  अहमदशहा अब्दाली
  अहमदशहा वली
  अहमदाबाद
  अहरिमन्
  अहरौरा
  अहर्गण
  अहल्या
  अहल्याबाई
  अहार(१)
  अहांळींव
  अहि
  अहिच्छत्र
  अहिरगांव
  अहिरी
  अहिर्बुध्न्य
  अहिवंत किल्ला
  अहिंसा
  अहीर
  अहुरमझ्द
  अहेरिया
  अहोबिलम्
  अळतें
  अळनावर
  अळंबें
  अळशी
  अळसुंदे
  अळू
  अळें
  अळेगांव
  अक्षय्यतृतिया
  अक्षविचलन
  अक्षक्षेत्र
  अक्षांश
  अक्षोभ्यदीक्षित
  अज्ञान
  अज्ञानदास
  अज्ञानसिध्दनागेश
  अज्ञेयवाद
 
  आकडिया
  आंकडी
  आंकडेशास्त्र
  आकर
  आकलंड
  आकाबाई
  आकाश
  आकाशयान
  आकूति
  आकृति
  आकृति
  आकृतिलेखक
  आक्क
  आक्झम
  ऑक्टरलोनीखोरें
  ऑक्टरलोनी-सर डेव्हिड
  ऑक्सफोर्ड
  आखा
  आखाडे
  आखोभगत
  आगगाडी
  आगपेटया व आगकाडया
  आगबोट
  आगरकर
  आगरवाल
  आगरी
  आंगरे
  ऑगस्टस बादशहा
  ऑगस्टसबाद
  आंगस्ट्राम, अन्डर्स जोनास
  आगळे
  आगाखान
  आगाशी
  आगीमाशी
  आगू
  आगेर
  आग्जबर्ग
  आग्नीध्र
  आग्नेयकोसल
  आग्यादेवी
  आग्रा-विभाग
  आग्रा जिल्हा
  आग्रा तहशील
  आग्रा शहर
  आग्रा कॅनाल
  आंग्लो-इंडियन
  आंग्लो इंडियन वाङमय
  आंग्लो-सॅक्सन
  आघाडा
  आघात
  आघारी
  आचमन
  आचार्य चिंतामणि रघुनाथ
  आंजणा(कुणबी)
  आंजी
  आजीवक
  आज्यप
  आटकोट
  आटनेर
  आटपाडी महाल
  आटपाडी गांव
  आटयापाटया
  आठवडा
  आडगांव
  आडगांवची लढाई
  आडनांव
  आडी
  आडेगांव
  आडेनार्ड
  आडवी आंझून
  आतडीं
  आतपमूर्च्छा
  आतार
  आतिथ्य
  आतीव्र
  आतुरसंन्यास
  आत्महत्या
  आत्मा
  आत्मानंद
  आत्माराम
  आत्माराम स्वामी
  आंत्रपध्दति
  आंत्रावरोध
  आत्रेय
  आदमखान
  आदाम
  आदामचें शिखर
  आदामाईट
  आदिग्रंथ
  आदितियाना
  आदिनारायण
  आदिपुराण
  आदिबुध्द
  आदिमसंघ
  आदिलशाही
  आदिस आबाबा
  आंदोलनलेखक ऑसिलोग्राफ
  आद्याक्षरसंयोग (मोनोग्रॅम)
  आंधळी कोशिबीर
  आंध्र
  आंध्र कालिदास
  आंध्रभृत्य
  आनंद
  आनंद कवि
  आनंदगांव
  आनंदगिरि
  आनंदतनय
  आनंद तालुका
  आनंदनाथ
  आनंदपुर
  आनंदपूर
  आनंदमूर्ति
  आनंदराय मखीन
  आनंदराव गायकवाड
  आनंदराव धुळप
  आनंदराव पवार
  आनंदराव रास्ते
  आनंदवर्धन
  आनंदवल्ली
  आनंदीबाई (डॉ. जोशी)
  आनंदीबाई (पेशवे)
  आनर्त
  आनाम
  आनुवंशिकता (हेरेडिटी)
  आन्वीक्षिकी
  आन्सोदर
  आपग्गा
  आपटा
  आपटे, वामन शिवराम
  आपटे, महादेव चिमणाजी
  आपटे, हरि नारायण
  आपध्दर्म
  आपव
  आपस्तंब
  आपिशली
  ऑप्पर्ट ज्यूलियस
  आप्पाकवि
  आप्पा देसाई निपाणकर
  आप्पा बळवंत
  आप्री
  आप्वन
  आफ्रिका
   

यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान निर्मित महत्वपूर्ण संकेतस्थळे  

   

पुजासॉफ्ट, मुंबई द्वारा निर्मित
कॉपीराइट © २०१२ --- यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, मुंबई - सर्व हक्क सुरक्षित .